Etymologiewiki - Gebruikersbijdragen [nl]

snot

2013-07-14T22:59:32Z

Gaardenier: Nieuwe pagina aangemaakt met 'Moet eigenlijk snuitje zijn i.p.v. snotje.'

Moet eigenlijk snuitje zijn i.p.v. snotje.

gaardenier

2013-07-14T22:49:28Z

Gaardenier:

Vergelijk met tuinier, hovenier, maar niet in een moestuin, wel met een boomgaard.
Persoon die zich bezig houdt met inrichting en verzorging van een (vrucht)boomgaard. Kan echter ook een wijngaard zijn.
Het onderscheid met boomkwekers is dat zij niet geïnteresseerd zijn in de vruchtenoogst; wel in het kweken en verkopen van toekomstige boomgaardbomen en struiken.
Het Engelse vineyard zou zowel oorzaak als gevolg kunnen zijn.

gaardenier

2013-07-14T22:46:30Z

Gaardenier: Nieuwe pagina aangemaakt met 'Vergelijk met tuinier, hovenier, maar niet in een moestuin, wel met een boomgaard. Persoon die zich bezig houdt met inrichting en verzorging van een (vrucht)boomgaard...'

crapuleus

2013-07-14T22:33:05Z

Gaardenier: Nieuwe pagina aangemaakt met 'Onnodig Frans leenwoord. Vertaald in goed Nederlands: Schurkachtig'

Onnodig Frans leenwoord. Vertaald in goed Nederlands: Schurkachtig

Help:Inhoud

2013-07-14T22:25:33Z

Gaardenier:

Bent u nieuw op deze Etymologiewiki, lees dan eerst deze hulptekst.

== Toevoegen van nieuwe artikelen ==
Wanneer u een nieuw wikiartikel wilt gaan schrijven, kijk dan eerst of het trefwoord dat u wilt gaan schrijven al is behandeld op de [http://www.etymologiebank.nl Etymologiebank]; dat kan ook via de link in het navigatiemenu links op uw scherm. Om terug te springen van de Etymologiebank naar de Etymologiewiki klikt u op de link 'Meehelpen? Ga naar Etymologiewiki' die in het linkerscherm van de Etymologiebank staat.

Wanneer het woord nog niet op de Etymologiebank is behandeld, of wanneer u aanvullingen of kritiek heeft op bestaande informatie, dan kunt u op de Etymologiewiki een nieuw trefwoord aanmaken. Eerst moet u zich eenmalig registreren of, wanneer u dat al eerder heeft gedaan, aanmelden met uw gebruikersnaam en wachtwoord. Als u bent aangemeld, ziet u links in dit wikischerm een balk "zoeken". Voer het nieuw te behandelen trefwoord in deze balk "zoeken" in. Na bevestiging met Enter of de knop "OK" krijgt u de mogelijkheid een nieuw artikel aan te maken. Lees verder onderstaande [[Help:Inhoud#Redactionele_richtlijnen|Redactionele richtlijnen]].

== Bewerken van bestaande artikelen op de Etymologiewiki ==
In de [[Speciaal:AllePaginas|lijst van geschreven artikelen]] ziet u alle nieuw geschreven artikelen op deze Etymologiewiki. U kunt deze lijst altijd vinden met de knop 'Alle wikiartikelen' in het navigatiemenu links in beeld. Wanneer u een bepaald artikel wilt bewerken, gaat u naar het bewuste artikel en klikt u op het tabblad "Bewerken" bovenaan de pagina. Na afloop kunt u het resultaat bekijken en opslaan. Lees ook onderstaande [[Help:Inhoud#Redactionele_richtlijnen|Redactionele richtlijnen]].

==Redactionele richtlijnen==
Uw artikel wordt opgenomen in de Etymologiebank bij het betreffende trefwoord. Het komt boven alle andere woordenboekartikelen te staan. De kleurstelling, lettertype en paginaopmaak worden automatisch aangepast aan de huisstijl van de Etymologiebank. U bent geheel vrij in de indeling, inhoud en omvang van uw artikel, maar probeer een en ander zoveel mogelijk te laten aansluiten op de bestaande artikelen. Wij stellen het op prijs als u uw bijdrage signeert, door aan het einde tussen vierkante haken uw naam te vermelden.

===Typografische aanwijzingen===
Wees spaarzaam met het gebruik van kopjes in de tekst.

Alineascheidingen (zoals boven deze regel) zijn altijd welkom. U moet hiervoor in het bewerkingsscherm een lege regel invoeren.

===Cursief===
Geciteerde woordvormen worden ''cursief'' weergegeven. Hiertoe plaatst u de tekst tussen twee paar aanhalingstekens: <tt><nowiki>''cursief''</nowiki></tt>. Hiervoor gebruikt u de apostrof die zich op uw toetsenbord meestal in de buurt van de L bevindt. U kunt ook gebruik maken van het icoontje bovenin het bewerkingsscherm.

===Vet===
Om '''vetgedrukt''' weer te geven, plaatst u een woord tussen twee maal drie aanhalingstekens: <tt><nowiki>'''vetgedrukt'''</nowiki></tt>. Hiervoor gebruikt u de apostrof die zich op uw toetsenbord meestal in de buurt van de L bevindt. U kunt ook gebruik maken van het icoontje bovenin het bewerkingsscherm.

===Klemtoon en andere vreemde tekens===
Voor klemtoon en andere en vreemde tekens kunt u de mogelijkheden gebruiken die Word biedt (Invoegen > Symbolen). Stuur bij problemen een berichtje naar het contactadres van de Etymologiewiki. Woorden in talen met niet-Latijnse alfabetten worden overgezet in het Latijnse alfabet volgens de wetenschappelijke transcriptie.

===Verwijzingen naar de Etymologiebank===
Verwijzingen naar artikelen in de Etymologiebank kunt u maken door het trefwoord in de Etymologiebank te laten voorafgaan door <code>b:</code> en het geheel tussen dubbele blokhaken te zetten. Naar http://www.etymologiebank.nl/trefwoord/jus2 kunt u dus verwijzen met <code><nowiki>[[b:jus2|''jus'' 'vleesnat']]</nowiki></code>, dit levert: [[b:jus2|''jus'' 'vleesnat']]. Er zijn nog een aantal sites waarnaar u op deze manier kunt verwijzen, zie [[Speciaal:Interwiki]]. Naar andere sites kunt u verwijzen door het gehele adres tussen enkele vierkante haken te plaatsen: Voor de eerdergenoemde pagina zou dat dus kunnen met <code><nowiki>[http://www.etymologiebank.nl/trefwoord/jus2 ''jus'' 'vleesnat']</nowiki></code>, dat levert: [http://www.etymologiebank.nl/trefwoord/jus2 ''jus'' 'vleesnat'].

== Samenvatting ==
Voor u een wijziging opslaat, kunt u een korte notitie invoeren achter '''{{int:summary}}''' waarmee u uw wijzigingen beschrijft. Probeer kort te beschrijven wat u zojuist gedaan hebt, bijvoorbeeld: "literatuur toegevoegd", "volkse etymologie ontkracht" of "machineschrijffout hersteld".

== Bewerking ter nazicht bekijken ==
Voor u uw wijzigingen opslaat, kunt u via de knop “'''{{int:showpreview}}'''” zien hoe de wijzigingen eruit zullen zien.

Help:Inhoud

2013-07-14T22:23:25Z

Gaardenier:

Bent u nieuw op deze Etymologiewiki, lees dan eerst deze hulptekst.

== Toevoegen van nieuwe artikelen ==
Wanneer u een nieuw wikiartikel wilt gaan schrijven, kijk dan eerst of het trefwoord dat u wilt gaan schrijven al is behandeld op de [http://www.etymologiebank.nl Etymologiebank]; dat kan ook via de link in het navigatiemenu links op uw scherm. Om terug te springen van de Etymologiebank naar de Etymologiewiki klikt u op de link 'Meehelpen? Ga naar Etymologiewiki' die in het linkerscherm van de Etymologiebank staat.

Wanneer het woord nog niet op de Etymologiebank is behandeld, of wanneer u aanvullingen of kritiek heeft op bestaande informatie, dan kunt u op de Etymologiewiki een nieuw trefwoord aanmaken. Eerst moet u zich eenmalig registreren of, wanneer u dat al eerder heeft gedaan, aanmelden met uw gebruikersnaam en wachtwoord. Als u bent aangemeld, ziet u links in dit wikischerm een balk "zoeken". Voer het nieuw te behandelen trefwoord in deze balk "zoeken" in. Na bevestiging met Enter of de knop "OK" krijgt u de mogelijkheid een nieuw artikel aan te maken. Lees verder onderstaande [[Help:Inhoud#Redactionele_richtlijnen|Redactionele richtlijnen]].

== Bewerken van bestaande artikelen op de Etymologiewiki ==
In de [[Speciaal:AllePaginas|lijst van geschreven artikelen]] ziet u alle nieuw geschreven artikelen op deze Etymologiewiki. U kunt deze lijst altijd vinden met de knop 'Alle wikiartikelen' in het navigatiemenu links in beeld. Wanneer u een bepaald artikel wilt bewerken, gaat u naar het bewuste artikel en klikt u op het tabblad "Bewerken" bovenaan de pagina. Na afloop kunt u het resultaat bekijken en opslaan. Lees ook onderstaande [[Help:Inhoud#Redactionele_richtlijnen|Redactionele richtlijnen]].

==Redactionele richtlijnen==
Uw artikel wordt opgenomen in de Etymologiebank bij het betreffende trefwoord. Het komt boven alle andere woordenboekartikelen te staan. De kleurstelling, lettertype en paginaopmaak worden automatisch aangepast aan de huisstijl van de Etymologiebank. U bent geheel vrij in de indeling, inhoud en omvang van uw artikel, maar probeer een en ander zoveel mogelijk te laten aansluiten op de bestaande artikelen. Wij stellen het op prijs als u uw bijdrage signeert, door aan het einde tussen vierkante haken uw naam te vermelden.

===Typografische aanwijzingen===
Wees spaarzaam met het gebruik van kopjes in de tekst.

Alineascheidingen (zoals boven deze regel) zijn altijd welkom. U moet hiervoor in het bewerkingsscherm een lege regel invoeren.

===Cursief===
Geciteerde woordvormen worden ''cursief'' weergegeven. Hiertoe plaatst u de tekst tussen twee paar aanhalingstekens: <tt><nowiki>''cursief''</nowiki></tt>. Hiervoor gebruikt u de apostrof die zich op uw toetsenbord meestal in de buurt van de L bevindt. U kunt ook gebruik maken van het icoontje bovenin het bewerkingsscherm.

===Vet===
Om '''vetgedrukt''' weer te geven, plaatst u een woord tussen twee maal drie aanhalingstekens: <tt><nowiki>'''vetgedrukt'''</nowiki></tt>. Hiervoor gebruikt u de apostrof die zich op uw toetsenbord meestal in de buurt van de L bevindt. U kunt ook gebruik maken van het icoontje bovenin het bewerkingsscherm.

===Klemtoon en andere vreemde tekens===
Voor klemtoon en andere en vreemde tekens kunt u de mogelijkheden gebruiken die Word biedt (Invoegen > Symbolen). Stuur bij problemen een berichtje naar het contactadres van de Etymologiewiki. Woorden in talen met niet-Latijnse alfabetten worden overgezet in het Latijnse alfabet volgens de wetenschappelijke transcriptie.

===Verwijzingen naar de Etymologiebank===
Verwijzingen naar artikelen in de Etymologiebank kunt u maken door het trefwoord in de Etymologiebank te laten voorafgaan door <code>b:</code> en het geheel tussen dubbele blokhaken te zetten. Naar http://www.etymologiebank.nl/trefwoord/jus2 kunt u dus verwijzen met <code><nowiki>[[b:jus2|''jus'' 'vleesnat']]</nowiki></code>, dit levert: [[b:jus2|''jus'' 'vleesnat']]. Er zijn nog een aantal sites waarnaar u op deze manier kunt verwijzen, zie [[Speciaal:Interwiki]]. Naar andere sites kunt u verwijzen door het gehele adres tussen enkele vierkante haken te plaatsen: Voor de eerdergenoemde pagina zou dat dus kunnen met <code><nowiki>[http://www.etymologiebank.nl/trefwoord/jus2 ''jus'' 'vleesnat']</nowiki></code>, dat levert: [http://www.etymologiebank.nl/trefwoord/jus2 ''jus'' 'vleesnat'].

== Samenvatting ==
Voor u een wijziging opslaat, kunt u een korte notitie invoeren achter '''{{int:summary}}''' waarmee u uw wijzigingen beschrijft. Probeer kort te beschrijven wat u zojuist gedaan hebt, bijvoorbeeld: "literatuur toegevoegd", "populaire etymologie ontkracht" of "typfout hersteld".

== Bewerking ter controle bekijken ==
Voor u uw wijzigingen opslaat, kunt u via de knop “'''{{int:showpreview}}'''” zien hoe de wijzigingen eruit zullen zien.

beerput

2013-07-14T17:50:01Z

Gaardenier:

'''Beerput''' 'meestal gemetste put om menselijke uitwerpselen in op te vangen en te bewaren'. Samenstelling van een verder tegenwoordig verouderd ''beer'' 'menselijke uitwerpselen' en ''put'' 'gegraven gat'. Zie [http://etymologiebank.nl/trefwoord/beer3 beer]. De figuurlijke betekenis van het woord is ontstaan vanwege de grote stank die beerputten kenmerkte.

Beerputten werden meestal samen met de fundering van een huis gebouwd. De Put strekte zich gedeeltelijk uit onder en gedeeltelijk naast, of in rijhuizen achter het huis. Op het buitengedeelte werd een gemakkelijk toegankelijk deksel voorzien. Om de beer te ruimen. Op het gedeelte binnen het huis, werd het zitgedeelte gemonteerd. Oorspronkelijk in hout, met een erin passend houten deksel. Daarna keramisch (porselein), al dan niet met deksel, maar nog steeds met een loodrechte uitgang. De uitwerpselen en urine vielen rechtstreeks in de beerput. De gassen konden echter gemakkelijk ontsnappen en veroorzaakten geurhinder. Aangelokte vliegen veroorzaakten ook wel eens jeuk op intieme delen.
In Engeland was er iemand zo slim om een keramische toiletpot met waterslot te ontwerpen. Een waterslot was niet helemaal nieuw want werd reeds voor andere toepassingen gebruikt, meestal voor stank, maar soms ook voor brandbare gassen af te sluiten van een gebruikte ruimte, ook als vlamdover. Oorspronkelijk werd dit eenvoudig bedenksel in het Engels ook gewoon met de naam van de toepassing aangeduid: "Water Closed Toilet". Het woord toilet liet men vervolgens vallen en alles werd afgekort tot WC.
Loodgieters die meestal met plaatsen en ontstoppen van toiletten met waterslot belast werden, maakten er eerst closetpot van, daarna zelfs een "closet" van. Door hen werd meestal ook de jachtbak geplaatst, die oorspronkelijk minimum 2 m hoog geplaatst werd. Het kostte de waterverdelingsbedrijven extra energie om al dit water toch zeker een meter hoger te pompen als heden het geval is. Met allerhande verhaaltjes werd de gebruiker wijs gemaakt dat het niet nodig was om de bak zo hoog te plaatsen. Toch zal nu iedereen begrijpen dat dit een betere spoeling teweegbracht en ook plaatswinst. Zeker bij toiletten waarbij de watervoorraad zich slechts op minder dan een meter hoogte bevindt. Ook worden de watervoorraadbakken tegenwoordig ook wel in valse wanden, onzichtbaar opgesteld, achter het eigenlijke toilet, samen met het waterslot. Op die manier kan men het ganse bouwsel aan deze achterwand bevestigen en blijft de vloer eronder volledig vrij, dus "gemakkelijker" te reinigen.
In Frankrijk werd dit systeem lang geweerd. Vooral omdat men daar vond dat aanraking met de billen op dezelfde plaats, ziekten zou overbrengen. Vanaf de '80-er jaren zijn ook de Zuid-Europeanen en stilaan de rest van de wereld, aarzelend gevolgd.

Opmerkelijk zijn de vele uitdrukkingen die van de oude benaming "het gemak" zijn afgeleid:

'''Gemakkelijk, Vergemakkelijken, op zijn gemak zijn of gesteld worden''', van zijn gemak houden, enz. Voor anderstaligen een reden tot glimlachen bij het verwerven van kennis en achtergrond van gemak en gemakkelijk.

Oorspronkelijk werden beerputten zelf geledigd door de volksmens of boer, vooral om de mestwaarde. De mest werd dan ook over eigen land verspreidt, of eventueel zelfs verkocht.
Omdat stedelijke burgers het daar wat moeilijker mee hadden richtte de overheid een dienst in. Deze werd meestal uitgevoerd door boeren. Sommigen maakten er hun hoofdvak van en werden "beerder" genoemd.

Tot zover Gaardenier uit Mortsel.

Oudste attestatie die ik heb kunnen vinden:

:De Maire der stad Middelburg en resort (...) verwittigt een iegelijk die zulks aangaat, dat (...) zal worden overgegaan tot de publieke aanbesteding bij opbieding, der natemelden voorwerpen:
:(...)
:5<sup>o</sup>. Van de pacht van 't ledigen van den zoogenaamden Beerput.
::- ''Journal politiques du département des bouches de l'Escaut '', 24-12-1813

-- AE

beerput

2013-07-14T17:29:32Z

Gaardenier:

beerput

2013-07-14T17:28:16Z

Gaardenier: Beschrijving, en evolutie van gemak tot wc.

beerput

2013-07-14T17:05:33Z

Gaardenier: gat vervangen door gemetste put