Etymologiewiki - Gebruikersbijdragen [nl]

Hoofdpagina

2018-09-30T20:03:55Z

Jeroen:

Welkom op de '''Etymologiewiki'''.

Graag nodigen wij iedereen uit mee te helpen aan het etymologische onderzoek. U kunt dat doen door een bijdrage te leveren aan de Etymologiewiki. Op de Etymologiewiki kunt u de etymologie van woorden beschrijven die nog niet zijn opgenomen in de [http://www.etymologiebank.nl Etymologiebank]. Ook kunt u bestaande etymologieën nuanceren of met argumenten verwerpen, of de oudste dateringen van woorden verbeteren. Voor de werkwijze zie de [[Help:Inhoud|hulppagina]] of klik op ‘hulp’ in het navigatiemenu links (alleen beschikbaar na aanmelding). De [[Speciaal:AllePaginas|bestaande artikelen op de Etymologiewiki]] kunt u als voorbeeld nemen. Wij stellen het op prijs als u uw bijdrage signeert, door aan het einde tussen vierkante haken uw naam te vermelden.

Een handige zoekmachine voor het vinden van dateringen is Delpher, te vinden op [http://www.delpher.nl delpher.nl]. Ook het WNT, te vinden op [http://gtb.inl.nl/?owner=WNT gtb.inl.nl], levert voor veel woorden nuttige informatie op.

Op de [[Etymologiewiki:Lijst gemelde ontbrekende woorden|lijst van gemelde ontbrekende woorden]] vindt u een lijst van woorden die vergeefs door gebruikers zijn gezocht en waarvan de etymologie nog moet worden geschreven.

De inhoud van de Etymologiewiki wordt om de zoveel tijd toegevoegd aan de Etymologiebank en is vanaf dat moment voor iedereen zichtbaar. Om een bijdrage te leveren aan de Etymologiewiki moet u zich eenmalig registreren. Wanneer u een volgende keer een bijdrage wilt leveren, moet u zich even aanmelden met de gebruikersnaam en het wachtwoord die u de eerste maal heeft ingevuld.

Kies een van de volgende acties:
* [[Speciaal:Aanmelden|Aanmelden]]
* [[Help:Inhoud|Bewerken als geregistreerde gebruiker]]

ijsbergsla

2017-04-06T20:45:29Z

Jeroen:

'''ijsbergsla''' 'groente' [http://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010952791:mpeg21:a0087 1957]. Leenvertaling uit Engels ''iceberg lettuce''. Zo genoemd omdat ze in de VS over grote afstanden per spoor werden vervoerd, waarbij grote hoeveelheden ijs werden gebruikt om ze koel te houden.

--AE

balen

2012-04-02T13:29:01Z

Jeroen: nieuw toegevoegd

Aanvulling op het sublemma '''baaldag''' uit het ''Etymologisch woordenboek van het Nederlands''.

Op 17 augustus 1977 verscheen in het ''Reformatorisch Dagblad'' een artikel getiteld [http://bit.ly/HDyGLf ''Wellicht ook "baaldagen" bij de Girodienst'']. Daaruit komt de volgende passage over de Rotterdamse wasautomatenkoning Gerard de Lange:

Bij Gerard de Lange (160 werknemers en 30 filialen) bestaan de "baaldagen" ook wel sociale verlofdagen genoemd, nu een jaar of drie. In het arbeidscontract van het bedrijf is vastgelegd dat een werknemer weg mag blijven "indien (hij) op enige dag zich niet geroepen voelt om op de vastgestelde werktijden bij de werkgever te verschijnen".

ingenieus

2012-02-26T12:24:57Z

Jeroen: Ingenieus hernoemd naar ingenieus: met kleine letter volgens Etymologiebanknorm

Oudere attestatie: Geuzenliedboek (1584) [http://cf.hum.uva.nl/dsp/ljc/geuzenliedboek/liedboek.htm]: "Die edele heere van Breeroe soet,// Metten graef van Nassou dat edel bloet// Seer ingenieus,"

Ingenieus

2012-02-26T12:24:57Z

Jeroen: Ingenieus hernoemd naar ingenieus: met kleine letter volgens Etymologiebanknorm

#DOORVERWIJZING [[ingenieus]]

ardennen

2012-02-25T21:45:06Z

Jeroen: Ardennen hernoemd naar ardennen: met kleine letter, volgens de norm in de Etymologiebank

In de Romeinse tijd de naam van een woud dat de Ardennen, maar ook een gebied daaromheen overdekte. Vermoedelijk afgeleid van een Keltisch "ar duen" dat "het zwarte" betekent. Oudst bekende vermelding is in Caesars ''De bello gallico'', 6.29.4:

:Ipse, cum maturescere frumenta inciperent, ad bellum Ambiorigis profectus per Arduennam silvam, quae est totius Galliae maxima atque ab ripis Rheni finibusque Treverorum ad Nervios pertinet milibusque amplius quingentis in longitudinem patet...

Verdere suggestie van: Gerard.
Het woord is zeker 3.000-4000 jaar oud, en stamt uit het Gallisch-Hebreeuws, dat hier in midden - en zuid Europa gesproken werd door o.a. de Aquitaniërs, plm. 3.000 jaar terug. De originele benaming is ,,Les Ardennes", (meervoud) en betekent letterlijk ,,Nederstromingen", om een geforceerd woord te gebruiken, (Engels: ,,Downpourings"). Dit vanwege de vele beekjes en riviertjes die daar omlaagstromen. De Franse kustplaats met de naam ,,Les Ardrieux" betekent ,,stromen van boven" omdat ook daar beken waren die vanuit de hogere gebieden neerstroomden. De hoofdrivier van Israël, de Jordaan, (Hebr. ,,Jordeen") betekent het zelfde: ,,Nederstromen".

Beste Godelaine: Svp uw bijdrage gescheiden houden van andere berichten----------------
In Ierland zijn er verschillend plaatsnamen (+/- 30) die allen beginnen met ''Ard'' In het Gallic betekent dat hoogte. Bvb Ardagh= High Field - In het graafschap Limerick is er zelfs een dorpje Ardeen wat duidt op een kleine hoogte

Ardennen

2012-02-25T21:45:06Z

Jeroen: Ardennen hernoemd naar ardennen: met kleine letter, volgens de norm in de Etymologiebank

#DOORVERWIJZING [[ardennen]]

Overleg:strijder

2012-02-25T21:36:23Z

Jeroen: Nieuwe pagina aangemaakt met 'Suggestie v. Gerard: Zou het verband kunnen houden met het Engelse to stride? ,,met lange passen lopen, met zekeren pas marcheren" dan is er misschien ook een woord ,,...'

Suggestie v. Gerard:
Zou het verband kunnen houden met het Engelse to stride? ,,met lange passen lopen, met zekeren pas marcheren" dan is er misschien ook een woord ,,strider"? Dan zou ,,strijder" niet een krijger betekenen, maar ,,marcheerder". (zoals krijgers doen)

:Reactie van André: De betekenis 'met grote passen lopen' voor strijden heeft volgens [http://etymologiebank.nl/trefwoord/strijden het lemma 'strijden'] ook in het Nederlands bestaan, dus op die grond hoeft een dergelijke etymologie niet verworpen te worden. Er zijn echter geen aanwijzingen dat dit ouder is dan de betekenis 'vechten', laat staan dat die zich daaruit heeft ontwikkeld (als oerbetekenis wordt 'zich inspannen' of wellicht 'bestrijden', 'weerstaan' aangenomen), en dan lijkt de betekenisontwikkeling 'iemand die vecht' > 'strijder' een stuk logischer dan 'iemand die marcheert' > 'strijder'.

Zeer interesant. Het is jammer dat er vóór de jaren 800 tot plm. onze jaartelling bijna niets bekend is van de West-Europeese talen, dat zou zeer verhelderend werken.Wat bijna onbekend is, is dat ruim voor en na onze jaartelling hier aparte rassen en stammen woonden, b.v. de Oud-Grieks sprekende Angelen (Anggéli) uit Griekenland, Latijn sprekende Saksers,(verwant aan de stam der Italo en waar de honderden Latijnse plaats- en streeknamen en woorden en namen van komen in Friesland, Groningen en Noord Duitsland),
Bataven (Batuwe) een Indo- stam van oorspronkelijk het oostelijk deel van Anatolië, verwant aan de eerste Armeniërs en Maori in de Stille Zuidzee, die een groot leger van de heer Caesar in de pan gehakt hebben en waarvan Caesar geen melding maakt, en de diverse stammen Kelten, één van de oudste volken van Europa, in het Zuiden van Nederland en Noorden van België de Tung Ri Germanen. Deze hadden zeer aparte onderscheiden talen meegebracht van uit hun oorsprongsgebied. Door vermenging (helaas?) veel verloren gegaan.

strijder

2012-02-25T21:36:06Z

Jeroen: discussie verwijderd, die hoort hier niet

Doorzichtige samenstelling van [http://etymologiebank.nl/trefwoord/strijden ''strijden''] en het achtervoegsel [http://etymologiebank.nl/trefwoord/aar4 ''-er'']. Oudste attestaties zijn in de [http://www.inl.nl/images/stories/histdocs/bijbels/delftsebijbel1477/ Delftse Bijbel] uit 1477 ("den hoefde sijnre striders die quamen als een wint om mi te verstroyen" (Habakuk 3:14), "ende den starcken ende denman den stridere ende den rechter" (Jesaja 3:2), "Ende die mannen israhel strijders hebben ghelaten den roof" (2 Kronieken 28:14)).

slavenarmband

2012-02-25T21:15:38Z

Jeroen: Slavenarmband hernoemd naar slavenarmband: met kleine letter volgens etymologiebanknorm

'''Slavenarmband''' 'sieraad'. Zo genoemd omdat ze zijn afgeleid van de zogenaamde manillas, een type armband dat in vroeger tijd in delen van West-Afrika gebruikt werd als betaalmiddel. Omdat het belangrijkste handelsproduct in deze streken bestond uit slaven, waren ze voor westerlingen 'armbanden waarmee slaven gekocht werden'.

Slavenarmband

2012-02-25T21:15:38Z

Jeroen: Slavenarmband hernoemd naar slavenarmband: met kleine letter volgens etymologiebanknorm

#DOORVERWIJZING [[slavenarmband]]

ingredient

2012-02-25T20:55:02Z

Jeroen: ingrediënt hernoemd naar ingredient: = interne trefwoordvorm in de Etymologiebank

1631 Joannes Stalpaert van der Wiele: ''Extractum Katholicum''[http://dbnl.org/tekst/stal001extr01_01/stal001extr01_01_0007.php]: "Gezang op de Ingredienten van’t Extractum Catholicum".

ingrediënt

2012-02-25T20:55:02Z

Jeroen: ingrediënt hernoemd naar ingredient: = interne trefwoordvorm in de Etymologiebank

#DOORVERWIJZING [[ingredient]]

ideefixe

2012-02-25T20:39:06Z

Jeroen: idee-fixe hernoemd naar ideefixe: = interne trefwoordvorm in de Etymologiebank

'''idee-fixe''' 'obsessie' 1851 "gewoon slaapwandelen, ecstase, zinsverrukking, monomanie of ideefixe en andere verwante aandoeningen" (J. Zeeman[http://dbnl.org/tekst/_gid001185201_01/_gid001185201_01_0003.php]) < Frans ''idée fixe'', letterlijk 'vast denkbeeld'.

idee-fixe

2012-02-25T20:39:06Z

Jeroen: idee-fixe hernoemd naar ideefixe: = interne trefwoordvorm in de Etymologiebank

#DOORVERWIJZING [[ideefixe]]

ijl3

2012-02-25T20:34:26Z

Jeroen: ijl hernoemd naar ijl3: = intern trefwoord in de Etymologiebank

1584 Jan van Hout[http://www.diachronie.nl/corpora/crm14/oorkonde/F679r39903]: "d'yele locht"

kabbelen1

2012-02-25T20:31:02Z

Jeroen: kabbelen hernoemd naar kabbelen1: = intern trefwoord op de Etymologiebank

Voor 1623 bij Constantijn Huygens "haer [het water] kabbelend' gewelt"[http://dbnl.org/tekst/huyg001jawo09_01/huyg001jawo09_01_0017.php]

kabbelen

2012-02-25T20:31:02Z

Jeroen: kabbelen hernoemd naar kabbelen1: = intern trefwoord op de Etymologiebank

#DOORVERWIJZING [[kabbelen1]]

kade1

2012-02-25T20:26:48Z

Jeroen: kade hernoemd naar kade1: = intern trefwoord in de Etymologiebank

De 'zekere vindplaatsen' kunnen licht worden geantedateerd tot 1356 "op die Goudwal op die westzijde dicht te houden tot Claes Dorrekijns kade toe". Het woord wordt ook vermoed aanwezig te zijn in de naam "Willemo Cade" (1135-1154, [http://bob.inl.nl/cONW/index.php?action=result&target=woordvorm&hoe_woordvorm=Cade&woordvorm=Cade&woordvorm_list=*&hoe_lemma=*&lemma=*&lemma_list=*&hoe_ONW_lemma=*&ONW_lemma=*&ONW_lemma_list=*&ho_woordsoort=*&woordsoort=*&datering_van=*&ho_flexie=*&flexie=*&datering_tot=*&selected=41793]) en het woord "kāda" (12e eeuw, [http://bob.inl.nl/cONW/index.php?action=result&target=woordvorm&hoe_woordvorm=*k%u0101da&woordvorm=*k%u0101da&woordvorm_list=*&hoe_lemma=*&lemma=*&lemma_list=*&hoe_ONW_lemma=*&ONW_lemma=*&ONW_lemma_list=*&ho_woordsoort=*&woordsoort=*&datering_van=*&ho_flexie=*&flexie=*&datering_tot=*&selected=39191]).

kaf1

2012-02-25T20:25:17Z

Jeroen: kaf hernoemd naar kaf1: in de Etymologiebank is dit woord als kaf1 bekend

Reeds 2e helft 12e eeuw "Sie azzen vil manigen dach thaz strô unde thaz chahf ", ca. 1200: "kaf: eschafote", zie [http://gtb.inl.nl/iWDB/search?actie=article_content&wdb=ONW&id=ID2668 ONW], [http://bob.inl.nl/cONW/index.php?action=result&target=woordvorm&hoe_woordvorm=chahf&woordvorm=chahf&woordvorm_list=*&hoe_lemma=*&lemma=*&lemma_list=*&hoe_ONW_lemma=*&ONW_lemma=*&ONW_lemma_list=*&ho_woordsoort=*&woordsoort=*&datering_van=*&ho_flexie=*&flexie=*&datering_tot=*&selected=24626 Corpus Oudnederlands]

kaf

2012-02-25T20:25:17Z

Jeroen: kaf hernoemd naar kaf1: in de Etymologiebank is dit woord als kaf1 bekend

#DOORVERWIJZING [[kaf1]]

ietsepietsie

2012-02-25T20:09:57Z

Jeroen: ietsepietsje hernoemd naar ietsepietsie: dit is de enige vormvariant in het Groene Boekje

Diverse attestaties van voor 1950:
* ''Het nieuws van den dag voor Nederlandsch Indië'' 26-07-1913: "een klein ietsepietsje boffen"
* ''De Tribune'' 16-01-1922: "Een ietsiepietsie ontroering in de zaal"
* ''Nieuwe Rotterdamsche Courant'' 19-05-1922: "Ze zijn aan het slot een ietsepietsje ontnuchterd"
* ''De Gemeenschap'' 1930[http://dbnl.org/tekst/_gem001193001_01/_gem001193001_01_0142.php]: "een ietsepietsie donkerder"
* ''Limburger Koerier'' 07-10-1938: "...had ik ... nog best een ietsiepietsie sjans"
In bovenstaande attestaties functioneert "een ietsepietsje" als telwoord. Als werkelijk zelfstandig naamwoord wordt het aangetroffen in:
* Ernst Kos: "Een kans-kans?!" In: ''Nieuwsblad van Friesland. Hepkema's Courant'' 27-05-1936: "Is 't te hopen, dat U ditmaal // Eens de kans grijpt, die men biedt, // En een ietsepietsie door de Excellente vingers ziet!"
* Jan Greshoff: ''Legkaart'' 1947[http://dbnl.org/tekst/gres002legk01_01/gres002legk01_01_0014.php]: "zonder iets, het kleinste ietsiepietsie, het geringste stofje"

ietsepietsje

2012-02-25T20:09:57Z

Jeroen: ietsepietsje hernoemd naar ietsepietsie: dit is de enige vormvariant in het Groene Boekje

#DOORVERWIJZING [[ietsepietsie]]

cromagnonmens

2012-02-25T19:53:30Z

Jeroen: cro-magnonmens hernoemd naar cromagnonmens: volgens intern formaat van de Etymologiebank

Genoemd naar de ''Abri de Cro-Magnon'', de vindplaats bij Les Eyzies-de-Tayac-Sireuil waar de eerste overblijfselen van dit prehistorisch mensenras zijn gevonden. ''Abri'' is een Frans woord voor schuilplaats, ''cro'' een Occitaans woord voor een verdieping of kuil, ''Magnon'' een persoonsnaam. (bron: Duitse en Franse Wikipedia's)

cro-magnonmens

2012-02-25T19:53:30Z

Jeroen: cro-magnonmens hernoemd naar cromagnonmens: volgens intern formaat van de Etymologiebank

#DOORVERWIJZING [[cromagnonmens]]

woudaap

2012-02-03T21:35:19Z

Jeroen: wout aep gewijzigd in woutaep

Het WNT dateert de oudste attestatie van de vogelnaam '''''woudaapje''''' op 1763.
Een eeuw eerder komt de naam ''woutaep'' al voor op een tweetal aquarellen van Pieter Holsteyn (niet bekend of het senior of junior is: sr. leefde van ca. 1585-1662 en jr. van 1614-1673). Zie [http://www.beeldbank.noord-hollandsarchief.nl/memorix/419c9c14-fb8f-11df-9e4d-523bc2e286e2 deze] en [http://www.beeldbank.noord-hollandsarchief.nl/memorix/419cd0b2-fb8f-11df-9e4d-523bc2e286e2 deze] links naar de beeldbank van het Noord-Hollands Archief.

breydelham

2012-01-23T14:23:27Z

Jeroen: nieuw toegevoegd

'''''Breydelham''''' en '''''breydelspek''''' zijn productnamen die in resp. 1991 en 1995 bij het Benelux merkenbureau geregistreerd zijn door de in 1979 opgerichte ''bvba Vleeswaren Antonio'', een klein slagersbedrijf uit Gevere, Oost-Vlaanderen, dat inmiddels als grootslagersbedrijf ''Breydel'' vanuit het naburige Asper opereert. Breydelham en breydelspek zijn gemaakt van Belgisch varkensvlees; volgens de producent onderscheiden ze zich van andere soorten, doordat ze "nog echt ovengebakken zijn".

De naam ''Breydel'' verwijst naar [http://http://nl.wikipedia.org/wiki/Jan_Breydel Jan Breydel], de bekende 14de-eeuwse Vlaamse slager en verzetsstrijder uit Brugge en icoon van het Vlaams-nationalisme.

scalar

2011-11-20T20:03:39Z

Jeroen: verwijzing naar het VDEW geschrapt

Het zn. '''''scalar''''' 'getal, grootheid zonder richting', een begrip uit de wis- en natuurkunde, is ontleend aan Engels ''scalar'' 'idem'.

Het Engelse woord is het zelfstandig gebruikte bn. ''scalar'' 'op een lineaire schaal te kwantificeren', dat zelf is afgeleid van ''scale'' 'schaal, maatstaf'.

Bij het zn. ''scalar'' is in het Nederlands een bn. ''scalair'' gevormd, zoals in ''een scalaire grootheid''. Het achtervoegsel ''-air'' is in het Nederlands productief bij de vorming van bijvoeglijke naamwoorden bij leenwoorden, bijv. ''atomair'' bij ''atoom''.

Dit bijvoeglijk naamwoord kan weer zelfstandig gebruikt worden: ''de scalair'', dat dus een synoniem is van ''de scalar''. Deze laatstgenoemde vorm, uitgesproken op zijn quasi-Engels SKEE-LUR of vernederlandst als SKAA-LAR, is echter algemener.

scalair

2011-11-20T20:01:42Z

Jeroen: herziene etymologie

Het bn. '''''scalair''''' 'op een lineaire schaal te kwantificeren', is afgeleid van het zn. ''scalar'' 'grootheid die op een lineaire schaal is te kwantificeren, grootheid zonder richting', een begrip uit de wis- en natuurkunde dat is ontleend aan Engels ''scalar'' 'idem'.

Het Engelse woord is het zelfstandig gebruikte bn. ''scalar'' 'op een lineaire schaal te kwantificeren', dat zelf is afgeleid van ''scale'' 'schaal, maatstaf'.

Het achtervoegsel ''-air'' is in het Nederlands productief bij de vorming van bijvoeglijke naamwoorden bij leenwoorden, bijv. ''atomair'' bij ''atoom''. Er is geen sprake van ontlening aan het Frans, zoals het Etymologisch Woordenboek van Van Dale (zie hieronder) meent.

scalar

2011-11-20T19:54:11Z

Jeroen:

Het zn. '''''scalar''''' 'getal, grootheid zonder richting', een begrip uit de wis- en natuurkunde, is ontleend aan Engels ''scalar'' 'idem'.

Het Engelse woord is het zelfstandig gebruikte bn. ''scalar'' 'op een lineaire schaal te kwantificeren', dat zelf is afgeleid van ''scale'' 'schaal, maatstaf'.

Bij het zn. ''scalar'' is in het Nederlands een bn. ''scalair'' gevormd, zoals in ''een scalaire grootheid''. Het achtervoegsel ''-air'' is in het Nederlands productief bij de vorming van bijvoeglijke naamwoorden bij leenwoorden, bijv. ''atomair'' bij ''atoom''. Er is geen sprake van ontlening aan het Frans, zoals het Etymologisch Woordenboek van Van Dale (zie hieronder) meent.

Dit bijvoeglijk naamwoord kan weer zelfstandig gebruikt worden (''de scalair''), maar de vorm ''scalar'' (uitgesproken op zijn quasi-Engels als SKEE-LUR of vernederlandst als SKAA-LAR) is algemener.

scalar

2011-11-20T19:40:48Z

Jeroen: herziene etymologie

Het zn. '''''scalar''''' 'getal, grootheid zonder richting', een begrip uit de wis- en natuurkunde, is ontleend aan Engels ''scalar'' 'idem', dit in tegenstelling tot wat het Etymologisch Woordenboek van Van Dale (zie hieronder) meent.

Het Engelse woord is het zelfstandig gebruikte bn. ''scalar'' 'op een lineaire schaal te kwantificeren', dat zelf is afgeleid van ''scale'' 'schaal, maatstaf'.

Bij het zn. ''scalar'' is in het Nederlands een bn. ''scalair'' gevormd, zoals in ''een scalaire grootheid''. Het achtervoegsel ''-air'' is in het Nederlands productief bij de vorming van bijvoeglijke naamwoorden bij leenwoorden, bijv. ''atomair'' bij ''atoom''. Dit bijvoeglijk naamwoord kan weer zelfstandig gebruikt worden (''de scalair''), maar de vorm ''scalar'' (uitgesproken op zijn quasi-Engels als SKEE-LUR of vernederlandst als SKAA-LAR) is algemener.

crowdsourcing

2011-11-13T15:13:28Z

Jeroen: Crowdsourcing hernoemd over de doorverwijzing crowdsourcing: alles in de etymologiewiki met kleine letter

Crowdsourcing zn. onderzoek, dat gedaan wordt door een ongedefinieerde groep mensen of een gemeenschap. Het begrip komt uit het Engels en is een portmanteau van ''crowd'' en ''outsourcing''. 
Jeff Howe muntte op 14 juni 2006 in "Wired magazine" [[http://www.wired.com/wired/archive/14.06/crowds.html?pg=4&topic=crowds&topic_set=]] de term, die hij defineerde als "the act of taking a job traditionally performed by a designated agent (usually an employee) and outsourcing it to an undefined, generally large group of people in the form of an open call." In zijn blog [[http://www.crowdsourcing.com/]] gaf hij naast deze ''White Paper Version'' nog een ''Soundbyte Version'': The application of Open Source principles to fields outside of software. 
EtymologieWiki is een schoolvoorbeeld van crowdsourcing.

Crowdsourcing

2011-11-13T15:13:28Z

Jeroen: Crowdsourcing hernoemd over de doorverwijzing crowdsourcing: alles in de etymologiewiki met kleine letter

#DOORVERWIJZING [[crowdsourcing]]

merlot

2011-11-13T15:12:06Z

Jeroen: Merlot hernoemd naar merlot

Merlot zn. Blauw druivenras uit de familie der Carmenets. Om zijn donkere kleur is hij waarschijnlijk naar de merel vernoemd. Een merlot is in het [http://www.etymologiebank.nl/trefwoord/patois ''patois''] een kleine merel.

Het ras wordt voor 1789 genoemd in technische documenten in de collectie van de Jardin de Luxembourg onder de naam "Merlot- of Bigney rouge". De eerste verifieerbare botanische beschrijving, met kleurenillustratie, stamt uit 1857.

bronnen: Franstalige Wikipedia [[http://fr.wikipedia.org/wiki/Merlot#Historique]] Chambre d'Agriculture de la Gironde [[http://www.gironde.chambagri.fr/index.php?id=1026&L=0&tx_indexedsearch[ext]=1]]

Merlot

2011-11-13T15:12:06Z

Jeroen: Merlot hernoemd naar merlot

#DOORVERWIJZING [[merlot]]

mensenmens

2011-11-04T09:53:27Z

Jeroen: nieuw toegevoegd

Het woord '''''mensenmens''''' 'sociaalvoelend, menslievend wezen' komt in de gedrukte media voor het eerst voor in een ANP-bericht uit 1993. Niemand minder dan de toenmalige Amsterdamse burgemeester Ed van Thijn noemde toen een overleden stadgenote een ''mensenmens''. Daarna duurt het tot 1998 voor de ''mensenmens'' weer wordt gesignaleerd.

Vanaf het jaar 2000 neemt het gebruik van ''mensenmens'' toe. Blijkbaar is de inburgering dan met goed gevolg afgerond. Figuren als Ahold-topman Cees van der Hoeven, tv-presentator Jos Brink en presentatrice Wendy van Dijk heten dan opeens ''mensenmensen'' te zijn. Typisch géén ''mensenmens'' blijkt voormalig VROM-minister Sybilla Dekker.

(naar een column van Lucas Gasthuis in Elsevier in 2007)

ver3

2011-10-02T20:12:17Z

Jeroen: ver2 hernoemd naar ver3: Sorry, het is natuurlijk niet hetzelfde voorvoegsel, dus nieuw lemma aangemaakt in de etymologiebank

Als eerste lettergreep in achternamen komt "ver-" voor in twee betekenissen:

# Meestal is het een samentrekking van "van der", bijvoorbeeld in "Versluys" en "Vermeer".
# Daarnaast komt het voor in matroniemen (patroniemen van vrouwsnamen), waarin het een Middelnederlandse inkorting van het woord "vrouw" is: Vergrietens (Vrouw Grietes zoon), Verjans (Vrouw J(oh)anna's zoon)

ver3

2011-10-02T19:48:35Z

Jeroen: ver- hernoemd naar ver2: In de etymologiebank staat dit "woord" bekend als ver2

groningen

2011-10-02T19:41:15Z

Jeroen: Groningen hernoemd naar groningen: In de etymologiebank- en wiki zijn alle artikeltitels in onderkast

Er zijn verschillende mogelijke afleidingen voor de naam Groningen, maar niet onwaarschijnlijk is het, dat het een afleiding is van de naam Gruno. De -ing is hier een tweede naamvals- of patroniemuitgang, en oorspronkelijk zal de naam 'Groeningen' de naam geweest zijn van een stam of geslacht dat ene Gruno als zijn stamvader beschouwde. Later is de naam overgegaan op de plaats of de streek waar deze stam woonde.

Een vergelijkbare etymologie zou Harlingen (van Harilo, Harlo, Harle) kunnen hebben, en in het geval van het Engelse Hastings is dit zeker, omdat de Haestingas daar inderdaad voorheen als stam bekend zijn.

Groningen

2011-10-02T19:41:15Z

Jeroen: Groningen hernoemd naar groningen: In de etymologiebank- en wiki zijn alle artikeltitels in onderkast

#DOORVERWIJZING [[groningen]]

vlaanderen

2011-10-02T19:37:44Z

Jeroen: Vlaanderen hernoemd naar vlaanderen: In de etymologiebank- en wiki zijn alle artikeltitels in onderkast

De onderstaande tekst is afkomstig van het Wikipedia-artikel [http://nl.wikipedia.org/w/index.php?title=Graafschap_Vlaanderen&oldid=27200481 Graafschap Vlaanderen]. Deze is (c) diverse Wikipedia-bijdragers, en valt onder de CC-BY-SA licentie.

Vlaanderen, Vlaming en Vlaams zijn afgeleid van ''flâm'', een Ingveoonse vorm van het Germaanse ''flauma'' en dit betekent "overstroomd gebied". Deze etymologie lijkt de enige die taalkundig mogelijk is en klopt geografisch uitstekend. Deze betekenis is zeer toepasselijk voor het Vlaamse kustgebied dat tussen de 3e en de 8e eeuw tweemaal per dag overstroomde door de Noordzee.

Een inwoner van dit overstroomd gebied is dus een ''Flaming'', het adjectief ''Flamis''. Door bij de stam ''flâm'' het suffix ''-andra'' te voegen, bekomt men in datief meervoud ''Flaumandrum'', verkort tot ''Flamandrum'' en uiteindelijk ''Flandrum''. Ten slotte werd de ''f'' een ''v'' in het Nederlands, vandaar ''Vlaming'', ''Vlaams'' en ''Vlaanderen''. De plaatsnaam staat in het meervoud in het Nederlands ''Vlaanderen'', het Duits ''Flandern'', het Engels ''Flanders'', het Spaans ''Flandes'' en het Italiaans ''le Fiandre''. In het Frans gebruikt men zowel ''Les Flandres'' als ''La Flandre''.

De Vlamingen doen hun intrede in de geschiedenis in het levensverhaal van Sint-Eligius (ca.590-660), de ''Vita sancti Eligii''. Dit werd opgesteld vóór 684, maar is slechts bekend in een omwerking van rond 725. Daar verschijnen de "Flanderenses" die wonen "in Flandris". In het Latijn evolueerde dit later tot de gestandaardiseerde vormen ''Flandrenses'' en ''Flandria''.

alhambra

2011-10-02T19:34:44Z

Jeroen: Alhambra hernoemd over de doorverwijzing alhambra: In de etymologiebank en -wiki zijn alle woorden in onderkast

< Spa. ''Alhambra'' < ''Calat Alhambra'' < Ara. ''al-Qal‘at al-Ḥamrā’'' 'het Rode Fort'

Alhambra

2011-10-02T19:34:44Z

Jeroen: Alhambra hernoemd over de doorverwijzing alhambra: In de etymologiebank en -wiki zijn alle woorden in onderkast

#DOORVERWIJZING [[alhambra]]

occidentalisme

2011-08-21T23:23:09Z

Jeroen: Etymologie toegevoegd

'''''Occidentalisme''''' betekent 'systematische verwerping van kenmerkende westerse waarden, zoals individualisme, democratie en rationalisme'. Het woord is begin 21e eeuw in omloop gebracht door de Israëlische filosoof Avishai Margalit. Sinds 2004 rukt het woord op in het Nederlands dankzij de publicatie van het boek ''Occidentalism, The west in the eyes of its enemies'', dat Margalit samen met de Brits-Nederlandse auteur Ian Buruma heeft geschreven. ''Occidentalisme'' is afgeleid van het ''occident'' 'het westen'.

walkman

2011-08-21T23:13:09Z

Jeroen: Oudste woordenboekattestatie toegevoegd

'''''Walkman''''' is oorspronkelijk een geregistreerde merknaam van Sony. De eerste Walkman werd op 22 juni 1979 in Tokio gepresenteerd. Ondanks vele processen van Sony tegen andere elektronicafabrikanten, die daardoor hun toevlucht moesten nemen tot varianten als ''Walkboy'', ''Moving Sound'' en ''Walksound'', werd ''walkman'' al gauw een soortnaam. De Grote Van Dale nam het woord op in de elfde uitgave van 1984 met de definitie 'kleine cassetterecorder met koptelefoontjes die men bij zich kan dragen en kan afspelen'.

zappen

2011-08-21T23:03:21Z

Jeroen: Verwijzing naar e-artikel van Marc De Coster toegevoegd.

Voor een uitgebreide verhandeling over de herkomst en inburgering van het woord '''''zappen''''' zie [http://marcdecoster.blogspot.com/2006/04/zappers-zippers-en-kanaalzwemmers.html deze weblog van Marc De Coster uit 2006].

wentelteefje

2011-08-21T22:55:56Z

Jeroen: Verwijzing naar artikel van Ewoud Sanders toegevoegd

Voor een uitgebreide verhandeling over het woord '''''wentelteefje''''', overigens zonder nieuwe etymologie, zie:
* Ewoud Sanders (2004), [http://www.boekenewoud.nl/downloads/2005_Sanders,%20Ewoud_Woorden%20met%20een%20verhaal.pdf ''Woorden met een verhaal''] (blz. 72-74)

bere2

2011-08-13T20:23:26Z

Jeroen: Oudere attestatie gevonden door Jan Luif

Op 8 december 1962 komt in het Dagblad voor Amersfoort voor: ''een bere-goed feest''.
Zie [[http://tinyurl.com/3d8ma3z]]

MediaWiki:Sidebar

2011-08-03T19:25:06Z

Jeroen: item toegevoegd

smartlap

2011-08-02T22:11:39Z

Jeroen: herziene etymologie

De oorspronkelijke betekenis van '''smartlap''' zou volgens het ''Van Dale Etymologisch woordenboek'' (zie hieronder) een letterlijke zijn geweest: "een lap waarop illustraties en tekst van bv. oude volksverhalen stonden die de zanger in volgorde aanwees". Deze etymologie is vrijwel zeker onjuist.

Het woord ''smartlap'' is veel moderner en is waarschijnlijk rond 1960 bedacht door de cabaretier Alex de Haas. In het artikel [http://nl.wikipedia.org/wiki/Smartlap Smartlap] op Wikipedia is een uitstekende toelichting op deze theorie te lezen, evenals een beschrijving van hoe de bewering over de smartlap als geïllustreerde roldoek de wereld is ingekomen. De oudste attestatie van het woord wordt gevonden in een editie van de Leeuwarder Courant van 1961.