https://www.etymologiewebsite.nl/mediawiki/index.php?action=history&feed=atom&title=amer 2026-04-16T03:24:47Z Bewerkingsoverzicht voor deze pagina op de wiki MediaWiki 1.31.0 https://www.etymologiewebsite.nl/mediawiki/index.php?title=amer&diff=7616&oldid=prev 2018-10-22T14:45:07Z

<p></p> <table class="diff diff-contentalign-left" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="nl"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #222; text-align: center;">← Oudere versie</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #222; text-align: center;">Versie van 22 okt 2018 om 14:45</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1" >Regel 1:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">Regel 1:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&#039;&#039;&#039;amer&#039;&#039;&#039; zn. ‘houtskool’</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&#039;&#039;&#039;amer&#039;&#039;&#039; zn. ‘houtskool’</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Mnl. &#039;&#039;amere&#039;&#039; ‘gloeiende kool of uitgegloeide kool’ in &#039;&#039;amere (geleschte off dode ameren), favilla; levendigen ameren, sintilla&#039;&#039; [Theuthon. 1477], vnnl. &#039;&#039;amer&#039;&#039; in &#039;&#039;ameren, gloeyende koolkens. braises&#039;&#039; [Plant. 1573] – het woord is thans tot de streektaal beperkt, m.n. Limburgs &#039;&#039;aomere&#039;&#039; ‘houtskool’. Een oude afleiding is mnl. &#039;&#039;amerdijn&#039;&#039; ‘hete as’, met ingevoegde overgangsklank &#039;&#039;-d-&#039;&#039; uit ouder &#039;&#039;*amerijn&#039;&#039;.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Mnl. &#039;&#039;amere&#039;&#039; ‘gloeiende kool of uitgegloeide kool’ in &#039;&#039;amere (geleschte off dode ameren), favilla; levendigen ameren, sintilla&#039;&#039; [Theuthon. 1477], vnnl. &#039;&#039;amer&#039;&#039; in &#039;&#039;ameren, gloeyende koolkens. braises&#039;&#039; [Plant. 1573] – het woord is thans tot de streektaal beperkt, m.n. Limburgs &#039;&#039;aomere&#039;&#039; ‘houtskool’. Een oude afleiding is mnl. &#039;&#039;amerdijn&#039;&#039; ‘hete as’, <ins class="diffchange diffchange-inline">kennelijk </ins>met ingevoegde overgangsklank &#039;&#039;-d-&#039;&#039; uit ouder &#039;&#039;*amerijn&#039;&#039;.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Mnd. &#039;&#039;āmere&#039;&#039;, nhd. &#039;&#039;Ammern&#039;&#039; mv., ofri. &#039;&#039;ēmer&#039;&#039;, oe. &#039;&#039;ǽmyrie&#039;&#039; (ne. &#039;&#039;embers&#039;&#039; mv.), nno. (dial.) &#039;&#039;åmyrja&#039;&#039; &lt; pgm. &#039;&#039;*ēmuzjōn-&#039;&#039;.</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Mnd. &#039;&#039;āmere&#039;&#039;, nhd. &#039;&#039;Ammern&#039;&#039; mv., ofri. &#039;&#039;ēmer&#039;&#039;, oe. &#039;&#039;ǽmyrie&#039;&#039; (ne. &#039;&#039;embers&#039;&#039; mv.), nno. (dial.) &#039;&#039;åmyrja&#039;&#039; &lt; pgm. &#039;&#039;*ēmuzjōn-&#039;&#039;.</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l7" >Regel 7:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">Regel 7:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Het woord werd al vroeg niet meer begrepen en volksetymologisch herduid als samenstelling, getuige mnd. &#039;&#039;ēmere&#039;&#039;, ohd. &#039;&#039;eimuria&#039;&#039; (mhd. &#039;&#039;eimere&#039;&#039;), on. &#039;&#039;eimyrja&#039;&#039; (nno. &#039;&#039;eimørje&#039;&#039;, nde. &#039;&#039;emmer&#039;&#039;) &lt; pgm. &#039;&#039;*aim-uzjōn-&#039;&#039;. Vgl. hiervoor on. &#039;&#039;eimr&#039;&#039; ‘stoom, rook’ &lt; pgm. &#039;&#039;*aima-&#039;&#039; en on. &#039;&#039;ysja&#039;&#039; ‘vuur’ &lt; pgm. &#039;&#039;*usjōn-&#039;&#039;. Verwanten van laatstgenoemde zijn on. &#039;&#039;usli&#039;&#039; ‘vuurzee; gloeiende kool’ &lt; pgm. &#039;&#039;*uslōn-&#039;&#039;, en mnd. &#039;&#039;osele&#039;&#039; ‘hete as’, mhd. &#039;&#039;usele&#039;&#039; ‘id.’, oe. &#039;&#039;ysle, ysel&#039;&#039; ‘vonk; as; gloeiende kool’ &lt; pgm. &#039;&#039;*usljō-&#039;&#039;. De gangbare duiding dat alle vormen teruggaan op dit (ogenschijnlijk pleonastische) &#039;&#039;*aim-uzjōn-&#039;&#039; is niet overtuigend. De verbreiding van vormen met &#039;&#039;-ā-&#039;&#039; is groot, terwijl de ontwikkeling van &#039;&#039;-ā-&#039;&#039; uit &#039;&#039;-ai-&#039;&#039; slechts tot het Noordzeegermaans beperkt is. Andere, jongere vervormingen zijn overigens nno. &#039;&#039;eldmørje, ildmørje&#039;&#039; e.d., met aanpassing aan &#039;&#039;eld/ild&#039;&#039; ‘vuur’.</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Het woord werd al vroeg niet meer begrepen en volksetymologisch herduid als samenstelling, getuige mnd. &#039;&#039;ēmere&#039;&#039;, ohd. &#039;&#039;eimuria&#039;&#039; (mhd. &#039;&#039;eimere&#039;&#039;), on. &#039;&#039;eimyrja&#039;&#039; (nno. &#039;&#039;eimørje&#039;&#039;, nde. &#039;&#039;emmer&#039;&#039;) &lt; pgm. &#039;&#039;*aim-uzjōn-&#039;&#039;. Vgl. hiervoor on. &#039;&#039;eimr&#039;&#039; ‘stoom, rook’ &lt; pgm. &#039;&#039;*aima-&#039;&#039; en on. &#039;&#039;ysja&#039;&#039; ‘vuur’ &lt; pgm. &#039;&#039;*usjōn-&#039;&#039;. Verwanten van laatstgenoemde zijn on. &#039;&#039;usli&#039;&#039; ‘vuurzee; gloeiende kool’ &lt; pgm. &#039;&#039;*uslōn-&#039;&#039;, en mnd. &#039;&#039;osele&#039;&#039; ‘hete as’, mhd. &#039;&#039;usele&#039;&#039; ‘id.’, oe. &#039;&#039;ysle, ysel&#039;&#039; ‘vonk; as; gloeiende kool’ &lt; pgm. &#039;&#039;*usljō-&#039;&#039;. De gangbare duiding dat alle vormen teruggaan op dit (ogenschijnlijk pleonastische) &#039;&#039;*aim-uzjōn-&#039;&#039; is niet overtuigend. De verbreiding van vormen met &#039;&#039;-ā-&#039;&#039; is groot, terwijl de ontwikkeling van &#039;&#039;-ā-&#039;&#039; uit &#039;&#039;-ai-&#039;&#039; slechts tot het Noordzeegermaans beperkt is. Andere, jongere vervormingen zijn overigens nno. &#039;&#039;eldmørje, ildmørje&#039;&#039; e.d., met aanpassing aan &#039;&#039;eld/ild&#039;&#039; ‘vuur’.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Pgm. &#039;&#039;*ēmuzjōn-&#039;&#039; ware wel een verzelfstandiging van een oud actief voltooid deelwoord met <del class="diffchange diffchange-inline">de </del>betekenis ‘gebrand <del class="diffchange diffchange-inline">hebbende’</del>, bij een verloren werkwoord &#039;&#039;*eman-&#039;&#039; ‘branden, <del class="diffchange diffchange-inline">blakeren</del>, heet zijn’. Vergelijk got. &#039;&#039;bērusjōs&#039;&#039; ‘ouders’, eigenlijk ‘gebaard hebbenden’, bij &#039;&#039;*beran-&#039;&#039; ‘dragen, baren’.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Pgm. &#039;&#039;*ēmuzjōn-&#039;&#039; ware wel een verzelfstandiging van een oud actief voltooid deelwoord met <ins class="diffchange diffchange-inline">een </ins>betekenis <ins class="diffchange diffchange-inline">als </ins>‘gebrand <ins class="diffchange diffchange-inline">hebbende, ontvlamd zijnde’</ins>, bij een verloren werkwoord &#039;&#039;*eman-&#039;&#039; ‘branden, <ins class="diffchange diffchange-inline">ontvlammen</ins>, heet zijn’. Vergelijk got. &#039;&#039;bērusjōs&#039;&#039; ‘ouders’, eigenlijk ‘gebaard hebbenden’, bij &#039;&#039;*beran-&#039;&#039; ‘dragen, baren’.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Verwant is in elk geval nno. (dial.) &#039;&#039;åme&#039;&#039; ‘warmte afgeven’ en vermoedelijk ofri. &#039;&#039;ēme&#039;&#039; ‘het koken’ &lt; pgm. &#039;&#039;*ēmō-&#039;&#039;. Verder te verbinden zijn enerzijds oe. &#039;&#039;óman&#039;&#039; mv. ‘wondroos’, on. &#039;&#039;áma, ámu-sótt&#039;&#039; ‘id.’ &lt; pgm. &#039;&#039;*ēmōn-&#039;&#039;, anderzijds nnl. &#039;&#039;aamt&#039;&#039; ‘opzetting van de uier’, nhd. &#039;&#039;Ohm&#039;&#039; ‘huidontsteking’, oe. &#039;&#039;óm&#039;&#039; ‘roest’ &lt; pgm. &#039;&#039;*ēma-&#039;&#039;, beide met de grondbetekenis <del class="diffchange diffchange-inline">‘inflammatie’</del>.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Verwant is in elk geval nno. (dial.) &#039;&#039;åme&#039;&#039; ‘warmte afgeven’ en vermoedelijk ofri. &#039;&#039;ēme&#039;&#039; ‘het koken’ &lt; pgm. &#039;&#039;*ēmō-&#039;&#039;. Verder te verbinden zijn enerzijds <ins class="diffchange diffchange-inline">Westfaals &#039;&#039;åme&#039;&#039; ‘vonk’, </ins>oe. &#039;&#039;óman&#039;&#039; mv. ‘wondroos’, on. &#039;&#039;áma, ámu-sótt&#039;&#039; ‘id.’ &lt; pgm. &#039;&#039;*ēmōn-&#039;&#039;, anderzijds nnl. &#039;&#039;aamt&#039;&#039; ‘opzetting van de uier’, nhd. &#039;&#039;Ohm&#039;&#039; ‘huidontsteking’, oe. &#039;&#039;óm&#039;&#039; ‘roest’ &lt; pgm. &#039;&#039;*ēma-&#039;&#039;, beide met de grondbetekenis <ins class="diffchange diffchange-inline">‘ontvlamming, inflammatie, ontsteking’</ins>.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Pgm. &#039;&#039;*eman-&#039;&#039; kan teruggaan op pie. &#039;&#039;*h&lt;sub&gt;1&lt;/sub&gt;em-&#039;&#039; ‘nemen’ (LIV&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; 236), een wijdverbreide wortel die anders afwezig lijkt te zijn in het Germaans. De betekenis zou dan ontwikkeld zijn in een zinsverband met een later weggelaten woord voor vlam of vuur. Vgl. nnl. &#039;&#039;vlam vatten&#039;&#039; en &#039;&#039;vuur nemen&#039;&#039;, alsook ne. &#039;&#039;to catch fire&#039;&#039;.</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Pgm. &#039;&#039;*eman-&#039;&#039; kan teruggaan op pie. &#039;&#039;*h&lt;sub&gt;1&lt;/sub&gt;em-&#039;&#039; ‘nemen’ (LIV&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; 236), een wijdverbreide wortel die anders afwezig lijkt te zijn in het Germaans. De betekenis zou dan ontwikkeld zijn in een zinsverband met een later weggelaten woord voor vlam of vuur. Vgl. nnl. &#039;&#039;vlam vatten&#039;&#039; en &#039;&#039;vuur nemen&#039;&#039;, alsook ne. &#039;&#039;to catch fire&#039;&#039;.</div></td></tr> </table>

Olivier van Renswoude https://www.etymologiewebsite.nl/mediawiki/index.php?title=amer&diff=6687&oldid=prev 2015-10-27T09:49:29Z

<p></p> <table class="diff diff-contentalign-left" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="nl"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #222; text-align: center;">← Oudere versie</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #222; text-align: center;">Versie van 27 okt 2015 om 09:49</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l7" >Regel 7:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">Regel 7:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Het woord werd al vroeg niet meer begrepen en volksetymologisch herduid als samenstelling, getuige mnd. &#039;&#039;ēmere&#039;&#039;, ohd. &#039;&#039;eimuria&#039;&#039; (mhd. &#039;&#039;eimere&#039;&#039;), on. &#039;&#039;eimyrja&#039;&#039; (nno. &#039;&#039;eimørje&#039;&#039;, nde. &#039;&#039;emmer&#039;&#039;) &lt; pgm. &#039;&#039;*aim-uzjōn-&#039;&#039;. Vgl. hiervoor on. &#039;&#039;eimr&#039;&#039; ‘stoom, rook’ &lt; pgm. &#039;&#039;*aima-&#039;&#039; en on. &#039;&#039;ysja&#039;&#039; ‘vuur’ &lt; pgm. &#039;&#039;*usjōn-&#039;&#039;. Verwanten van laatstgenoemde zijn on. &#039;&#039;usli&#039;&#039; ‘vuurzee; gloeiende kool’ &lt; pgm. &#039;&#039;*uslōn-&#039;&#039;, en mnd. &#039;&#039;osele&#039;&#039; ‘hete as’, mhd. &#039;&#039;usele&#039;&#039; ‘id.’, oe. &#039;&#039;ysle, ysel&#039;&#039; ‘vonk; as; gloeiende kool’ &lt; pgm. &#039;&#039;*usljō-&#039;&#039;. De gangbare duiding dat alle vormen teruggaan op dit (ogenschijnlijk pleonastische) &#039;&#039;*aim-uzjōn-&#039;&#039; is niet overtuigend. De verbreiding van vormen met &#039;&#039;-ā-&#039;&#039; is groot, terwijl de ontwikkeling van &#039;&#039;-ā-&#039;&#039; uit &#039;&#039;-ai-&#039;&#039; slechts tot het Noordzeegermaans beperkt is. Andere, jongere vervormingen zijn overigens nno. &#039;&#039;eldmørje, ildmørje&#039;&#039; e.d., met aanpassing aan &#039;&#039;eld/ild&#039;&#039; ‘vuur’.</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Het woord werd al vroeg niet meer begrepen en volksetymologisch herduid als samenstelling, getuige mnd. &#039;&#039;ēmere&#039;&#039;, ohd. &#039;&#039;eimuria&#039;&#039; (mhd. &#039;&#039;eimere&#039;&#039;), on. &#039;&#039;eimyrja&#039;&#039; (nno. &#039;&#039;eimørje&#039;&#039;, nde. &#039;&#039;emmer&#039;&#039;) &lt; pgm. &#039;&#039;*aim-uzjōn-&#039;&#039;. Vgl. hiervoor on. &#039;&#039;eimr&#039;&#039; ‘stoom, rook’ &lt; pgm. &#039;&#039;*aima-&#039;&#039; en on. &#039;&#039;ysja&#039;&#039; ‘vuur’ &lt; pgm. &#039;&#039;*usjōn-&#039;&#039;. Verwanten van laatstgenoemde zijn on. &#039;&#039;usli&#039;&#039; ‘vuurzee; gloeiende kool’ &lt; pgm. &#039;&#039;*uslōn-&#039;&#039;, en mnd. &#039;&#039;osele&#039;&#039; ‘hete as’, mhd. &#039;&#039;usele&#039;&#039; ‘id.’, oe. &#039;&#039;ysle, ysel&#039;&#039; ‘vonk; as; gloeiende kool’ &lt; pgm. &#039;&#039;*usljō-&#039;&#039;. De gangbare duiding dat alle vormen teruggaan op dit (ogenschijnlijk pleonastische) &#039;&#039;*aim-uzjōn-&#039;&#039; is niet overtuigend. De verbreiding van vormen met &#039;&#039;-ā-&#039;&#039; is groot, terwijl de ontwikkeling van &#039;&#039;-ā-&#039;&#039; uit &#039;&#039;-ai-&#039;&#039; slechts tot het Noordzeegermaans beperkt is. Andere, jongere vervormingen zijn overigens nno. &#039;&#039;eldmørje, ildmørje&#039;&#039; e.d., met aanpassing aan &#039;&#039;eld/ild&#039;&#039; ‘vuur’.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Pgm. &#039;&#039;*ēmuzjōn-&#039;&#039; <del class="diffchange diffchange-inline">ziet eruit als </del>een verzelfstandiging van een oud actief voltooid deelwoord met de betekenis ‘gebrand hebbende’, bij een werkwoord &#039;&#039;*eman-&#039;&#039; ‘branden, blakeren, <del class="diffchange diffchange-inline">verhitten’</del>. Vergelijk got. &#039;&#039;bērusjōs&#039;&#039; ‘ouders’, eigenlijk ‘gebaard hebbenden’, bij &#039;&#039;*beran-&#039;&#039; ‘dragen, baren’.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Pgm. &#039;&#039;*ēmuzjōn-&#039;&#039; <ins class="diffchange diffchange-inline">ware wel </ins>een verzelfstandiging van een oud actief voltooid deelwoord met de betekenis ‘gebrand hebbende’, bij een <ins class="diffchange diffchange-inline">verloren </ins>werkwoord &#039;&#039;*eman-&#039;&#039; ‘branden, blakeren, <ins class="diffchange diffchange-inline">heet zijn’</ins>. Vergelijk got. &#039;&#039;bērusjōs&#039;&#039; ‘ouders’, eigenlijk ‘gebaard hebbenden’, bij &#039;&#039;*beran-&#039;&#039; ‘dragen, baren’.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del class="diffchange diffchange-inline">Het werkwoord is mogelijk overgeleverd als ofri. &#039;&#039;eme&#039;&#039; ‘koken’ en </del>is in elk geval <del class="diffchange diffchange-inline">verwant aan </del>nno. (dial.) &#039;&#039;åme&#039;&#039; ‘warmte afgeven’. Verder te verbinden zijn enerzijds oe. &#039;&#039;óman&#039;&#039; mv. ‘wondroos’, on. &#039;&#039;áma, ámu-sótt&#039;&#039; ‘id.’ &lt; pgm. &#039;&#039;*ēmōn-&#039;&#039;, anderzijds <del class="diffchange diffchange-inline">gron</del>. &#039;&#039;<del class="diffchange diffchange-inline">oam</del>&#039;&#039; ‘opzetting van <del class="diffchange diffchange-inline">uier(s) of borsten’</del>, nhd. &#039;&#039;Ohm&#039;&#039; ‘huidontsteking’, oe. &#039;&#039;óm&#039;&#039; ‘roest’ &lt; pgm. &#039;&#039;*ēma-&#039;&#039;, beide met de grondbetekenis ‘inflammatie’.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">Verwant </ins>is in elk geval nno. (dial.) &#039;&#039;åme&#039;&#039; ‘warmte afgeven’ <ins class="diffchange diffchange-inline">en vermoedelijk ofri. &#039;&#039;ēme&#039;&#039; ‘het koken’ &lt; pgm. &#039;&#039;*ēmō-&#039;&#039;</ins>. Verder te verbinden zijn enerzijds oe. &#039;&#039;óman&#039;&#039; mv. ‘wondroos’, on. &#039;&#039;áma, ámu-sótt&#039;&#039; ‘id.’ &lt; pgm. &#039;&#039;*ēmōn-&#039;&#039;, anderzijds <ins class="diffchange diffchange-inline">nnl</ins>. &#039;&#039;<ins class="diffchange diffchange-inline">aamt</ins>&#039;&#039; ‘opzetting van <ins class="diffchange diffchange-inline">de uier’</ins>, nhd. &#039;&#039;Ohm&#039;&#039; ‘huidontsteking’, oe. &#039;&#039;óm&#039;&#039; ‘roest’ &lt; pgm. &#039;&#039;*ēma-&#039;&#039;, beide met de grondbetekenis ‘inflammatie’<ins class="diffchange diffchange-inline">.</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&#160;</div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">Pgm. &#039;&#039;*eman-&#039;&#039; kan teruggaan op pie. &#039;&#039;*h&lt;sub&gt;1&lt;/sub&gt;em-&#039;&#039; ‘nemen’ (LIV&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; 236), een wijdverbreide wortel die anders afwezig lijkt te zijn in het Germaans. De betekenis zou dan ontwikkeld zijn in een zinsverband met een later weggelaten woord voor vlam of vuur. Vgl. nnl. &#039;&#039;vlam vatten&#039;&#039; en &#039;&#039;vuur nemen&#039;&#039;, alsook ne. &#039;&#039;to catch fire&#039;&#039;</ins>.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[O.E.C. van Renswoude]</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[O.E.C. van Renswoude]</div></td></tr> </table>

Olivier van Renswoude https://www.etymologiewebsite.nl/mediawiki/index.php?title=amer&diff=6670&oldid=prev 2015-10-26T17:58:34Z

<p></p> <table class="diff diff-contentalign-left" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="nl"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #222; text-align: center;">← Oudere versie</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #222; text-align: center;">Versie van 26 okt 2015 om 17:58</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l5" >Regel 5:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">Regel 5:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Mnd. &#039;&#039;āmere&#039;&#039;, nhd. &#039;&#039;Ammern&#039;&#039; mv., ofri. &#039;&#039;ēmer&#039;&#039;, oe. &#039;&#039;ǽmyrie&#039;&#039; (ne. &#039;&#039;embers&#039;&#039; mv.), nno. (dial.) &#039;&#039;åmyrja&#039;&#039; &lt; pgm. &#039;&#039;*ēmuzjōn-&#039;&#039;.</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Mnd. &#039;&#039;āmere&#039;&#039;, nhd. &#039;&#039;Ammern&#039;&#039; mv., ofri. &#039;&#039;ēmer&#039;&#039;, oe. &#039;&#039;ǽmyrie&#039;&#039; (ne. &#039;&#039;embers&#039;&#039; mv.), nno. (dial.) &#039;&#039;åmyrja&#039;&#039; &lt; pgm. &#039;&#039;*ēmuzjōn-&#039;&#039;.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Het woord werd al vroeg niet meer begrepen en volksetymologisch herduid als samenstelling, getuige mnd. &#039;&#039;ēmere&#039;&#039;, ohd. &#039;&#039;eimuria&#039;&#039; (mhd. &#039;&#039;eimere&#039;&#039;), on. &#039;&#039;eimyrja&#039;&#039; (nno. &#039;&#039;eimørje&#039;&#039;, nde. &#039;&#039;emmer&#039;&#039;) &lt; pgm. &#039;&#039;*aim-uzjōn-&#039;&#039;. Vgl. hiervoor on. &#039;&#039;eimr&#039;&#039; ‘stoom, rook’ &lt; pgm. &#039;&#039;*aima-&#039;&#039; en on. &#039;&#039;ysja&#039;&#039; ‘vuur’ &lt; pgm. &#039;&#039;*usjōn-&#039;&#039;. Verwanten van laatstgenoemde zijn on. &#039;&#039;usli&#039;&#039; ‘vuurzee; gloeiende kool’ &lt; pgm. &#039;&#039;*uslōn-&#039;&#039;, en mnd. &#039;&#039;osele&#039;&#039; ‘hete as’<del class="diffchange diffchange-inline">,</del>, mhd. &#039;&#039;usele&#039;&#039; ‘id.’, oe. &#039;&#039;ysle, ysel&#039;&#039; ‘vonk; as; gloeiende kool’ &lt; pgm. &#039;&#039;*usljō-&#039;&#039;. De gangbare duiding dat alle vormen teruggaan op dit (ogenschijnlijk pleonastische) &#039;&#039;*aim-uzjōn-&#039;&#039; is niet overtuigend. De verbreiding van vormen met &#039;&#039;-ā-&#039;&#039; is groot, terwijl de ontwikkeling van &#039;&#039;-ā-&#039;&#039; uit &#039;&#039;-ai-&#039;&#039; slechts tot het Noordzeegermaans beperkt is. Andere, jongere vervormingen zijn overigens nno. &#039;&#039;eldmørje, ildmørje&#039;&#039; e.d., met aanpassing aan &#039;&#039;eld/ild&#039;&#039; ‘vuur’.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Het woord werd al vroeg niet meer begrepen en volksetymologisch herduid als samenstelling, getuige mnd. &#039;&#039;ēmere&#039;&#039;, ohd. &#039;&#039;eimuria&#039;&#039; (mhd. &#039;&#039;eimere&#039;&#039;), on. &#039;&#039;eimyrja&#039;&#039; (nno. &#039;&#039;eimørje&#039;&#039;, nde. &#039;&#039;emmer&#039;&#039;) &lt; pgm. &#039;&#039;*aim-uzjōn-&#039;&#039;. Vgl. hiervoor on. &#039;&#039;eimr&#039;&#039; ‘stoom, rook’ &lt; pgm. &#039;&#039;*aima-&#039;&#039; en on. &#039;&#039;ysja&#039;&#039; ‘vuur’ &lt; pgm. &#039;&#039;*usjōn-&#039;&#039;. Verwanten van laatstgenoemde zijn on. &#039;&#039;usli&#039;&#039; ‘vuurzee; gloeiende kool’ &lt; pgm. &#039;&#039;*uslōn-&#039;&#039;, en mnd. &#039;&#039;osele&#039;&#039; ‘hete as’, mhd. &#039;&#039;usele&#039;&#039; ‘id.’, oe. &#039;&#039;ysle, ysel&#039;&#039; ‘vonk; as; gloeiende kool’ &lt; pgm. &#039;&#039;*usljō-&#039;&#039;. De gangbare duiding dat alle vormen teruggaan op dit (ogenschijnlijk pleonastische) &#039;&#039;*aim-uzjōn-&#039;&#039; is niet overtuigend. De verbreiding van vormen met &#039;&#039;-ā-&#039;&#039; is groot, terwijl de ontwikkeling van &#039;&#039;-ā-&#039;&#039; uit &#039;&#039;-ai-&#039;&#039; slechts tot het Noordzeegermaans beperkt is. Andere, jongere vervormingen zijn overigens nno. &#039;&#039;eldmørje, ildmørje&#039;&#039; e.d., met aanpassing aan &#039;&#039;eld/ild&#039;&#039; ‘vuur’.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Pgm. &#039;&#039;*ēmuzjōn-&#039;&#039; ziet eruit als een verzelfstandiging van een oud actief voltooid deelwoord met de betekenis ‘gebrand hebbende’, bij een werkwoord &#039;&#039;*eman-&#039;&#039; ‘branden, blakeren, verhitten’. Vergelijk got. &#039;&#039;bērusjōs&#039;&#039; ‘ouders’, eigenlijk ‘gebaard hebbenden’, bij &#039;&#039;*beran-&#039;&#039; ‘dragen, baren’.</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Pgm. &#039;&#039;*ēmuzjōn-&#039;&#039; ziet eruit als een verzelfstandiging van een oud actief voltooid deelwoord met de betekenis ‘gebrand hebbende’, bij een werkwoord &#039;&#039;*eman-&#039;&#039; ‘branden, blakeren, verhitten’. Vergelijk got. &#039;&#039;bērusjōs&#039;&#039; ‘ouders’, eigenlijk ‘gebaard hebbenden’, bij &#039;&#039;*beran-&#039;&#039; ‘dragen, baren’.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Het werkwoord is mogelijk overgeleverd als ofri. &#039;&#039;eme&#039;&#039; ‘koken’ en is in elk geval verwant aan nno. (dial.) &#039;&#039;åme&#039;&#039; ‘warmte afgeven’. Verder te verbinden zijn enerzijds oe. &#039;&#039;óman&#039;&#039; mv. ‘wondroos’, on. &#039;&#039;áma, ámu-sótt&#039;&#039; ‘id.’ &lt; pgm. &#039;&#039;*ēmōn-&#039;&#039;, anderzijds gron. &#039;&#039;oam&#039;&#039; ‘opzetting van uier(s) of <del class="diffchange diffchange-inline">borst’</del>, nhd. &#039;&#039;Ohm&#039;&#039; ‘huidontsteking’, oe. &#039;&#039;óm&#039;&#039; ‘roest’ &lt; pgm. &#039;&#039;*ēma-&#039;&#039;, beide met de grondbetekenis ‘inflammatie’.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Het werkwoord is mogelijk overgeleverd als ofri. &#039;&#039;eme&#039;&#039; ‘koken’ en is in elk geval verwant aan nno. (dial.) &#039;&#039;åme&#039;&#039; ‘warmte afgeven’. Verder te verbinden zijn enerzijds oe. &#039;&#039;óman&#039;&#039; mv. ‘wondroos’, on. &#039;&#039;áma, ámu-sótt&#039;&#039; ‘id.’ &lt; pgm. &#039;&#039;*ēmōn-&#039;&#039;, anderzijds gron. &#039;&#039;oam&#039;&#039; ‘opzetting van uier(s) of <ins class="diffchange diffchange-inline">borsten’</ins>, nhd. &#039;&#039;Ohm&#039;&#039; ‘huidontsteking’, oe. &#039;&#039;óm&#039;&#039; ‘roest’ &lt; pgm. &#039;&#039;*ēma-&#039;&#039;, beide met de grondbetekenis ‘inflammatie’.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[O.E.C. van Renswoude]</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[O.E.C. van Renswoude]</div></td></tr> </table>

Olivier van Renswoude https://www.etymologiewebsite.nl/mediawiki/index.php?title=amer&diff=6669&oldid=prev 2015-10-26T17:35:31Z

<p>Nieuwe pagina aangemaakt met &#039;&#039;&#039;&#039;amer&#039;&#039;&#039; zn. ‘houtskool’ Mnl. &#039;&#039;amere&#039;&#039; ‘gloeiende kool of uitgegloeide kool’ in &#039;&#039;amere (geleschte off dode ameren), favilla; levendigen ameren, sintilla&#039;&#039;...&#039;</p> <p><b>Nieuwe pagina</b></p><div>&#039;&#039;&#039;amer&#039;&#039;&#039; zn. ‘houtskool’<br /> <br /> Mnl. &#039;&#039;amere&#039;&#039; ‘gloeiende kool of uitgegloeide kool’ in &#039;&#039;amere (geleschte off dode ameren), favilla; levendigen ameren, sintilla&#039;&#039; [Theuthon. 1477], vnnl. &#039;&#039;amer&#039;&#039; in &#039;&#039;ameren, gloeyende koolkens. braises&#039;&#039; [Plant. 1573] – het woord is thans tot de streektaal beperkt, m.n. Limburgs &#039;&#039;aomere&#039;&#039; ‘houtskool’. Een oude afleiding is mnl. &#039;&#039;amerdijn&#039;&#039; ‘hete as’, met ingevoegde overgangsklank &#039;&#039;-d-&#039;&#039; uit ouder &#039;&#039;*amerijn&#039;&#039;.<br /> <br /> Mnd. &#039;&#039;āmere&#039;&#039;, nhd. &#039;&#039;Ammern&#039;&#039; mv., ofri. &#039;&#039;ēmer&#039;&#039;, oe. &#039;&#039;ǽmyrie&#039;&#039; (ne. &#039;&#039;embers&#039;&#039; mv.), nno. (dial.) &#039;&#039;åmyrja&#039;&#039; &lt; pgm. &#039;&#039;*ēmuzjōn-&#039;&#039;.<br /> <br /> Het woord werd al vroeg niet meer begrepen en volksetymologisch herduid als samenstelling, getuige mnd. &#039;&#039;ēmere&#039;&#039;, ohd. &#039;&#039;eimuria&#039;&#039; (mhd. &#039;&#039;eimere&#039;&#039;), on. &#039;&#039;eimyrja&#039;&#039; (nno. &#039;&#039;eimørje&#039;&#039;, nde. &#039;&#039;emmer&#039;&#039;) &lt; pgm. &#039;&#039;*aim-uzjōn-&#039;&#039;. Vgl. hiervoor on. &#039;&#039;eimr&#039;&#039; ‘stoom, rook’ &lt; pgm. &#039;&#039;*aima-&#039;&#039; en on. &#039;&#039;ysja&#039;&#039; ‘vuur’ &lt; pgm. &#039;&#039;*usjōn-&#039;&#039;. Verwanten van laatstgenoemde zijn on. &#039;&#039;usli&#039;&#039; ‘vuurzee; gloeiende kool’ &lt; pgm. &#039;&#039;*uslōn-&#039;&#039;, en mnd. &#039;&#039;osele&#039;&#039; ‘hete as’,, mhd. &#039;&#039;usele&#039;&#039; ‘id.’, oe. &#039;&#039;ysle, ysel&#039;&#039; ‘vonk; as; gloeiende kool’ &lt; pgm. &#039;&#039;*usljō-&#039;&#039;. De gangbare duiding dat alle vormen teruggaan op dit (ogenschijnlijk pleonastische) &#039;&#039;*aim-uzjōn-&#039;&#039; is niet overtuigend. De verbreiding van vormen met &#039;&#039;-ā-&#039;&#039; is groot, terwijl de ontwikkeling van &#039;&#039;-ā-&#039;&#039; uit &#039;&#039;-ai-&#039;&#039; slechts tot het Noordzeegermaans beperkt is. Andere, jongere vervormingen zijn overigens nno. &#039;&#039;eldmørje, ildmørje&#039;&#039; e.d., met aanpassing aan &#039;&#039;eld/ild&#039;&#039; ‘vuur’.<br /> <br /> Pgm. &#039;&#039;*ēmuzjōn-&#039;&#039; ziet eruit als een verzelfstandiging van een oud actief voltooid deelwoord met de betekenis ‘gebrand hebbende’, bij een werkwoord &#039;&#039;*eman-&#039;&#039; ‘branden, blakeren, verhitten’. Vergelijk got. &#039;&#039;bērusjōs&#039;&#039; ‘ouders’, eigenlijk ‘gebaard hebbenden’, bij &#039;&#039;*beran-&#039;&#039; ‘dragen, baren’.<br /> <br /> Het werkwoord is mogelijk overgeleverd als ofri. &#039;&#039;eme&#039;&#039; ‘koken’ en is in elk geval verwant aan nno. (dial.) &#039;&#039;åme&#039;&#039; ‘warmte afgeven’. Verder te verbinden zijn enerzijds oe. &#039;&#039;óman&#039;&#039; mv. ‘wondroos’, on. &#039;&#039;áma, ámu-sótt&#039;&#039; ‘id.’ &lt; pgm. &#039;&#039;*ēmōn-&#039;&#039;, anderzijds gron. &#039;&#039;oam&#039;&#039; ‘opzetting van uier(s) of borst’, nhd. &#039;&#039;Ohm&#039;&#039; ‘huidontsteking’, oe. &#039;&#039;óm&#039;&#039; ‘roest’ &lt; pgm. &#039;&#039;*ēma-&#039;&#039;, beide met de grondbetekenis ‘inflammatie’.<br /> <br /> <br /> [O.E.C. van Renswoude]</div>

Olivier van Renswoude