beun1 - Bewerkingsoverzicht

Olivier van Renswoude: beun 1 hernoemd naar beun1

2015-06-20T15:17:46Z

Olivier van Renswoude op 20 jun 2015 om 10:51

2015-06-20T10:51:24Z

Olivier van Renswoude: Nieuwe pagina aangemaakt met ''''beun 1''' zn. (gewest.) ‘verhoging’ Een verklaring van pgm. ''bunī'' uit pie. ''b^hu(d^h)niā-'' met een “oeroude uitval van de dentaa...'

2015-06-20T00:42:09Z

Nieuwe pagina aangemaakt met ''''beun 1''' zn. (gewest.) ‘verhoging’ Een verklaring van pgm. ''*bunī'' uit pie. ''*bhu(dh)niā-'' met een “oeroude uitval van de dentaa...'

Nieuwe pagina

'''beun 1''' zn. (gewest.) ‘verhoging’

Een verklaring van pgm. ''*bunī'' uit pie. ''*bhu(dh)niā-'' met een “oeroude uitval van de dentaal” lijkt ''ad hoc''. De grondbetekenis van ''beun'' e.d. lijkt bovendien toch echt ‘verhoging’ en niet ‘vloer, bodem’. Kwalijkst is echter dat deze duiding geen rekening houdt met het bestaan en de overduidelijke verwantschap van pgm. ''*būningō'', dat met i-umlaut is overgeleverd als vernederlandst gron. ''buining'' ‘verhoogde, houten vloer; schoeiing’ (zie WNT), gron. ''bunen'' ‘schoeiing; steiger om te lossen en te laden’ en dr. ''buning'' ‘loskade’.

Aannemelijker is dat pgm. ''*bunī'' en ''*būningō'' –en vast ook Friese eigennamen als ''Bone, Bonne'' en ''Bune''– zijn afgeleid van een bijvoeglijk naamwoord ''*buna- ~ *būna-'' ‘hoog, verrezen, ontstaan’ en dat dit de voortzetting is van pie. ''*bhuh2-nó-'', voltooid deelwoord bij ''*bhu̯eh2-'' ‘ontstaan, ontkiemen, opgroeien, verrijzen, zijn’ (LIV2 98). Andere woorden van deze wortel binnen het Germaans zijn onder meer ''*bewwa-'' (os. ''beu'' ‘oogst’, on. ''bygg'' ‘gerst’), ''*bewan-'' (nnl. [[b:zijn1|''ik ben'']], oe. ''béon'' ‘zijn’, ne. ''to be'') en ''*bōan- ~ *būan-'' ‘zijn, wonen’ (got. ''bauan'', onl. ''buuuan'', nnl. [[b:bouwen1|''bouwen'']] enz.).

De korte klinker in ''*buna-'' is gekomen door pretonische verkorting volgens de wet van Dybo (vgl. pgm. ''*sunu-'' ‘zoon’ uit pie. ''*suH-nú-''). Het behoud van de lange klinker in de nevenvorm ''*būna-'' is gekomen door het vroege verspringen van de klemtoon naar de wortel (vgl. pgm. ''*gulþa-'' naast ''*gulda-'').

Voor een andere afleiding met het achtervoegsel ''*-ī-'' (gen. ''*-jōz'') van een bijvoeglijk naamwoord vergelijke men ''*fastī-'' (on. ''festr'' ‘touw’) van ''*fasta-'' (on. ''fastr'', nnl. ''vast'').

[O.E.C. van Renswoude]

@@ Regel 3: / Regel 3: @@
 Een verklaring van pgm. ''*bunī'' uit pie. ''*b<sup>h</sup>u(d<sup>h</sup>)niā-'' met een “oeroude uitval van de dentaal” lijkt ''ad hoc''. De grondbetekenis van ''beun'' e.d. lijkt bovendien toch echt ‘verhoging’ en niet ‘vloer, bodem’. Kwalijkst is echter dat deze duiding geen rekening houdt met het bestaan en de overduidelijke verwantschap van pgm. ''*būningō'', dat met i-umlaut is overgeleverd als vernederlandst gron. ''buining'' ‘verhoogde, houten vloer; schoeiing’ (zie WNT), gron. ''bunen'' ‘schoeiing; steiger om te lossen en te laden’ en dr. ''buning'' ‘loskade’.
-Aannemelijker is dat pgm. ''*bunī'' en ''*būningō'' –en vast ook Friese eigennamen als ''Bone, Bonne'' en ''Bune''– zijn afgeleid van een bijvoeglijk naamwoord ''*buna- ~ *būna-'' ‘hoog, verrezen, ontstaan’ en dat dit de voortzetting is van pie. ''*b<sup>h</sup>uh<sub>2</sub>-nó-'', voltooid deelwoord bij ''*b<sup>h</sup>u̯eh<sub>2</sub>-'' ‘ontstaan, ontkiemen, opgroeien, verrijzen, zijn’ (LIV<sup>2</sup> 98). Andere woorden van deze wortel binnen het Germaans zijn onder meer ''*bewwa-'' (os. ''beu'' ‘oogst’, on. ''bygg'' ‘gerst’), ''*bewan-'' (nnl. [[b:zijn1|''ik ben'']], oe. ''béon'' ‘zijn’, ne. ''to be'') en ''*bōan- ~ *būan-'' ‘zijn, wonen’ (got. ''bauan'', onl. ''buuuan'', nnl. [[b:bouwen1|''bouwen'']] enz.).
+Aannemelijker is dat pgm. ''*bunī'' en ''*būningō'' –en vast ook Friese eigennamen als ''Bone, Bonne'' en ''Bune''– zijn afgeleid van een bijvoeglijk naamwoord ''*buna- ~ *būna-'' ‘hoog, verrezen, ontstaan’ en dat dit de voortzetting is van pie. ''*b<sup>h</sup>uh<sub>2</sub>-nó-'', voltooid deelwoord bij ''*b<sup>h</sup>u̯eh<sub>2</sub>-'' ‘ontstaan, ontkiemen, opgroeien, verrijzen, zijn’ (LIV<sup>2</sup> 98). Andere woorden van deze wortel binnen het Germaans zijn onder meer ''*bewwa-'' (os. ''beu'' ‘oogst’, on. ''bygg'' ‘gerst’), ''*bewan-'' (nnl. [[b:zijn1|''ik ben'']], oe. ''béon'' ‘zijn’, ne. ''to be'') en ''*bōan- ~ *būan-'' ‘zijn, wonen’ (got. ''bauan'', onl. ''buuuan'', nnl. [[b:bouwen1|''bouwen'']] enz.). Een vergelijkbare vorming en betekenisontwikkeling zien we bij Latijn ''altus'' ‘hoog’, dat net als nnl. [[b:oud|''oud'']] teruggaat op de wortel pie. ''*h<sub>2</sub>el-'' ‘voeden; groeien’.
 De korte klinker in ''*buna-'' is gekomen door pretonische verkorting volgens de wet van Dybo (vgl. pgm. ''*sunu-'' ‘zoon’ uit pie. ''*suH-nú-''). Het behoud van de lange klinker in de nevenvorm ''*būna-'' is gekomen door het vroege verspringen van de klemtoon naar de wortel (vgl. pgm. ''*gulþa-'' naast ''*gulda-'').

← Oudere versie	Versie van 20 jun 2015 om 15:17
(geen verschil)

beun1 - Bewerkingsoverzicht

Olivier van Renswoude: beun 1 hernoemd naar beun1

Olivier van Renswoude op 20 jun 2015 om 10:51

Olivier van Renswoude: Nieuwe pagina aangemaakt met ''''beun 1''' zn. (gewest.) ‘verhoging’ Een verklaring van pgm. ''*bunī'' uit pie. ''*bhu(dh)niā-'' met een “oeroude uitval van de dentaa...'

Olivier van Renswoude: Nieuwe pagina aangemaakt met ''''beun 1''' zn. (gewest.) ‘verhoging’ Een verklaring van pgm. ''bunī'' uit pie. ''b^hu(d^h)niā-'' met een “oeroude uitval van de dentaa...'