https://www.etymologiewebsite.nl/mediawiki/index.php?action=history&feed=atom&title=et 2026-04-16T03:24:47Z Bewerkingsoverzicht voor deze pagina op de wiki MediaWiki 1.31.0 https://www.etymologiewebsite.nl/mediawiki/index.php?title=et&diff=6810&oldid=prev 2016-02-23T12:43:20Z

<p>Nieuwe pagina aangemaakt met &#039;&#039;&#039;&#039;et&#039;&#039;&#039; zn. ‘rechter, gezworene’ N.o.-mnl./mnd. &#039;&#039;ette&#039;&#039; ‘rechter, gezworene’ in &#039;&#039;soe wie gekoren wordt tot etten des landes van Drenthe&#039;&#039; [1571], &#039;&#039;dat in ...&#039;</p> <p><b>Nieuwe pagina</b></p><div>&#039;&#039;&#039;et&#039;&#039;&#039; zn. ‘rechter, gezworene’<br /> <br /> N.o.-mnl./mnd. &#039;&#039;ette&#039;&#039; ‘rechter, gezworene’ in &#039;&#039;soe wie gekoren wordt tot etten des landes van Drenthe&#039;&#039; [1571], &#039;&#039;dat in de oude Vriessche wetten de rechters atten werden genoemt, ende nu noch inde Drent de vier en twintig etten&#039;&#039; [1631], &#039;&#039;gy looft ende zweert dat gy een vroom en getrouwe ette wilt zijn&#039;&#039; [1713] – thans een historisch begrip in Drenthe, voornamelijk in de samenstelling &#039;&#039;etstoel&#039;&#039; ‘voormalig hoogste Drentse gerechtshof’.<br /> <br /> Daarnaast ofri. &#039;&#039;aththa, atha, atta, ettha&#039;&#039; ‘rechter, gezworene’.<br /> <br /> Meest voor de hand ligt een verband met nnl. &#039;&#039;eed&#039;&#039; &lt; pgm. &#039;&#039;*aiþa-&#039;&#039;. Mogelijk is het dan de voortzetting van pgm. &#039;&#039;*aiþidan-&#039;&#039; ‘beëdigde’, het verzelfstandigde voltooid deelwoord van mnl. &#039;&#039;eden&#039;&#039; (vnnl. &#039;&#039;eden&#039;&#039;), mnd. &#039;&#039;eden&#039;&#039;, ohd. &#039;&#039;eidōn&#039;&#039; (mhd. &#039;&#039;eden&#039;&#039;), ofri. &#039;&#039;ētha&#039;&#039; &lt; pgm. &#039;&#039;*aiþjan-, *aiþōjan-&#039;&#039; ‘beëdigen’. Voor de samentrekking, vergelijk Drents &#039;&#039;bredte&#039;&#039; en Gronings &#039;&#039;brette&#039;&#039; naast Nederlands &#039;&#039;breedte&#039;&#039;. Voor de afleiding, vergelijk oe. &#039;&#039;ǽled&#039;&#039;, on. &#039;&#039;eldr&#039;&#039; &lt; pgm. &#039;&#039;*ailida-&#039;&#039; ‘brand, vuur’ van oe. &#039;&#039;ǽlan&#039;&#039; &lt; pgm. &#039;&#039;*ailjan-&#039;&#039; ‘doen ontbranden, in brand steken’.<br /> <br /> Een andere, minder waarschijnlijke mogelijkheid is dat het een zwak verbogen vorm is naast oe. &#039;&#039;ǽðe&#039;&#039; ‘bevoegd een eed te zweren’, got. &#039;&#039;uf-aiþeis*&#039;&#039; ‘eed-gebonden’ &lt; pgm. &#039;&#039;*aiþja-&#039;&#039;.<br /> <br /> In tegenstelling tot eerdere duidingen hoort het woord in elk geval niet bij Noordhollands &#039;&#039;at&#039;&#039;, Gronings &#039;&#039;atte&#039;&#039;, ohd. &#039;&#039;atto&#039;&#039;, on. &#039;&#039;atti&#039;&#039;, got. &#039;&#039;atta&#039;&#039; &lt; pgm. &#039;&#039;*attan-&#039;&#039; ‘vader’.<br /> <br /> [O.E.C. van Renswoude]</div>

Olivier van Renswoude