https://www.etymologiewebsite.nl/mediawiki/index.php?action=history&feed=atom&title=inpalmen 2026-04-17T12:39:15Z Bewerkingsoverzicht voor deze pagina op de wiki MediaWiki 1.31.0 https://www.etymologiewebsite.nl/mediawiki/index.php?title=inpalmen&diff=6242&oldid=prev 2014-09-08T08:07:27Z

<p>Nieuwe pagina aangemaakt met &#039;&#039;&#039;&#039;inpalmen&#039;&#039;&#039; ww. ‘zich toe-eigenen’ Samenstelling van &#039;&#039;in&#039;&#039; en &#039;&#039;palmen&#039;&#039;, ontstaan als scheepvaartterm. Het Vroegnieuwned. simplex &#039;&#039;palmen&#039;&#039; betekent ‘met ...&#039;</p> <p><b>Nieuwe pagina</b></p><div>&#039;&#039;&#039;inpalmen&#039;&#039;&#039; ww. ‘zich toe-eigenen’<br /> <br /> Samenstelling van &#039;&#039;in&#039;&#039; en &#039;&#039;palmen&#039;&#039;, ontstaan als scheepvaartterm. Het Vroegnieuwned. simplex &#039;&#039;palmen&#039;&#039; betekent ‘met de handpalm omvatten’ en ‘hand over hand naar zich toehalen’, bijv. om een lijn binnen te halen of langs een mast omhoog te klimmen. In die tweede betekenis lijkt &#039;&#039;palmen&#039;&#039; – gezien de oudste attestaties – aan de scheepvaart te zijn ontleend. Bij &#039;&#039;inpalmen&#039;&#039; is ‘beetje bij beetje met de hand naar binnen halen’ de oudste betekenis, bijv. in 1612 in &#039;&#039;Bootsmans praetgen&#039;&#039; van Willem Meerman: &#039;&#039;zijn eyghen eynde vast te belegghen, dat hy alreede inghepalmt hadde&#039;&#039; ‘zijn eigen deel vast te leggen dat hij al beetje bij beetje naar zich toe had gehaald’. Ook &#039;&#039;eynde&#039;&#039; (van een lijn) maakt hierin deel uit van de scheepvaartbeeldspraak. De attestatie uit 1598 uit &#039;&#039;Oost-Indische en West-Indische Voyagien&#039;&#039;, genoemd in &#039;&#039;WNT&#039;&#039;, is onzeker. <br /> Via ‘stukje bij beetje innemen’ van andere objecten en ‘geld innen, schulden terugvorderen’ verbreedde de betekenis zich tot het huidige ‘zich toe-eigenen’ (al in 1726 in Tuinman’s &#039;&#039;Spreekwoorden&#039;&#039;), waarbij &#039;&#039;inpalmen&#039;&#039; nog steeds de connotatie van ‘stukje bij beetje’ kan hebben.<br /> <br /> Middelnederlands &#039;&#039;palmen&#039;&#039;, &#039;&#039;pallemen&#039;&#039; komt in de 15e eeuw in Vlaamse teksten voor in de betekenis ‘zwaaien’ met een mes, zwaard of lans. Bijv. in een Gentse tekst uit 1424: (…) &#039;&#039;Jan vander Scaghen&#039;&#039; (…), &#039;&#039;ter causen van eenen ghevanghenen, namen sij by der burst ende pallemden haer messen zegghende: “Ghy en zulten niet behauden, of wij zullen hu een mes in hu essenbecke steken&#039;&#039;” ‘Omwille van een gevangene namen zij Jan van der Schagen bij de borst, en ze zwaaiden met hun messen en zeiden: “Gij zult hem niet hier houden, of we zullen u een mes in uw hersens steken’. Ook Oudfrans &#039;&#039;palmoyer&#039;&#039;, &#039;&#039;paumoyer&#039;&#039; betekent het ‘hanteren’ of ‘zwaaien met’ een wapen. Het is daarom waarschijnlijk dat het Vlaamse woord een leenvertaling uit het Frans is (zie Edw. Gailliard, “Palmen, pallemen, zijn poingiaert palmen, zijn mes pallemen”, in &#039;&#039;Verslagen en mededelingen van de Koninklijke Vlaamse Academie voor Taal- en Letterkunde&#039;&#039; 1909, 38–44).<br /> --[[Gebruiker:Mdevaan|Mdevaan]] 8 sep 2014 10:07 (CEST)</div>

Mdevaan