https://www.etymologiewebsite.nl/mediawiki/index.php?action=history&feed=atom&title=roemer 2026-06-26T11:22:06Z Bewerkingsoverzicht voor deze pagina op de wiki MediaWiki 1.31.0 https://www.etymologiewebsite.nl/mediawiki/index.php?title=roemer&diff=6829&oldid=prev 2016-02-28T08:10:19Z

<p>Nieuwe pagina aangemaakt met &#039;&#039;&#039;&#039;roemer&#039;&#039;&#039; zn. ‘wijnglas’ Vnnl. &#039;&#039;roomers&#039;&#039; mv. (1524, Jan van Doesborch), &#039;&#039;ruemerken&#039;&#039; (1561), &#039;&#039;rumerkin&#039;&#039; (1566) ‘romertje’ (beide Vlaams), &#039;&#039;romer&#039;&#039; (15...&#039;</p> <p><b>Nieuwe pagina</b></p><div>&#039;&#039;&#039;roemer&#039;&#039;&#039; zn. ‘wijnglas’<br /> Vnnl. &#039;&#039;roomers&#039;&#039; mv. (1524, Jan van Doesborch), &#039;&#039;ruemerken&#039;&#039; (1561), &#039;&#039;rumerkin&#039;&#039; (1566) ‘romertje’ (beide Vlaams), &#039;&#039;romer&#039;&#039; (1573), &#039;&#039;roemer&#039;&#039; (1596) ‘drinkglas’. Voor drinkbekers van ander materiaal: &#039;&#039;ses schoone silvere romers&#039;&#039; ‘zes mooie zilveren roemers’ (inventaris, 1610). Van de zestiende tot de twintigste eeuw zijn de spellingen &#039;&#039;romer&#039;&#039; en &#039;&#039;roomer&#039;&#039; in gebruik naast &#039;&#039;roemer&#039;&#039;, maar de recente standaardisering geeft aan &#039;&#039;roemer&#039;&#039; de voorkeur (bijv. Koenen, &#039;&#039;Verklarend Handwoordenboek&#039;&#039;, 1897: “romer zie roemer”). Dialecten: NOBrab. &#039;&#039;ròmmer&#039;&#039;, &#039;&#039;rèumer&#039;&#039;, Schaijks &#039;&#039;ruumer&#039;&#039;, Gents &#039;&#039;ruimer&#039;&#039;, Westvlaams &#039;&#039;rommer&#039;&#039;, &#039;&#039;rummer&#039;&#039;, Gelders-Overijssels &#039;&#039;römer&#039;&#039;.<br /> <br /> Verwante vormen: Nieuwhoogduits &#039;&#039;Römer&#039;&#039; (1501 Neuss, 1546 Keulen) ‘groen wijnglas’. Ontleningen uit het Nederlands en/of het Duits zijn MoE &#039;&#039;rummer&#039;&#039; (1654), Frans &#039;&#039;rumer&#039;&#039; (1570), Deens &#039;&#039;rømer&#039;&#039;, Zweeds &#039;&#039;remmare&#039;&#039;, ouder &#039;&#039;römare&#039;&#039; (1623), Russisch &#039;&#039;romor&#039;&#039; (18e eeuw).<br /> <br /> &#039;&#039;&#039;Romer&#039;&#039;&#039; zn. ‘Romein’<br /> Oudnederlands &#039;&#039;romære&#039;&#039; (1151–1200), Mnl. &#039;&#039;romere&#039;&#039; (1285), Vnnl. &#039;&#039;Ro(o)mer&#039;&#039;, mv. &#039;&#039;Ro(o)mers&#039;&#039;, gebruikelijk tot ca. 1800. Verwante vormen: Oudhoogduits &#039;&#039;rōmāri&#039;&#039;, &#039;&#039;rūmāri&#039;&#039;, Oudfries &#039;&#039;rūmere&#039;&#039;, &#039;&#039;rōmere&#039;&#039; ‘Romein’, gevormd uit de stadsnaam &#039;&#039;Rōma&#039;&#039; en het leensuffix *-&#039;&#039;arja&#039;&#039;- (een woord *&#039;&#039;rōmārius&#039;&#039; heeft in het Latijn zelf niet bestaan).<br /> <br /> De ro(e)mer heeft zich rond 1500 uit de eveneens groenachtige &#039;&#039;berkemeyer&#039;&#039; ontwikkeld, die geen bolvormige maar een trechtervormige kelk had. De naam betekent ‘Romeins’, en borduurt voort op benamingen ‘Romeins glas’, ‘Rooms glas’, die in de vijftiende eeuw in het Rijnland en de Lage Landen voorkomen, zoals &#039;&#039;roemsche glaesser&#039;&#039; (Keulen, 2e helft 15e eeuw), en &#039;&#039;Romenysche Wynglase&#039;&#039;, &#039;&#039;Romenysche glasen&#039;&#039; (Arnhem, 1421). Die termen verwijzen waarschijnlijk naar destijds gedane vondsten van oude glasresten uit de Romeinse tijd. De term ‘Romeins’ ging dan over op eigentijds glas dat er vergelijkbaar uitzag. In de zestiende eeuw is het bn. ‘Romeins’, ‘Rooms’ vervangen door het zn. &#039;&#039;romer&#039;&#039; ‘Romein’. <br /> <br /> De huidige standaardspelling &#039;&#039;roemer&#039;&#039; met &#039;&#039;oe&#039;&#039; is onverwacht, aangezien &#039;&#039;romer&#039;&#039; klankhistorisch gezien dezelfde scherplange &#039;&#039;ôô&#039;&#039; heeft als &#039;&#039;droom&#039;&#039; en &#039;&#039;boom&#039;&#039;. Dat wordt ook bevestigd door verschillende dialectvormen. Het ligt voor de hand te denken dat &#039;&#039;roemer&#039;&#039; een specifieke dialectontwikkeling weergeeft, bijv. uit Antwerpen en delen van Brabant, en in de standaardtaal de voorkeur heeft gekregen vanwege het prestige van sommige auteurs die &#039;&#039;roemer&#039;&#039; gebruiken; maar daar heb ik geen bewijs voor.--[[Gebruiker:Mdevaan|Mdevaan]] 28 feb 2016 09:10 (CET) <br /> <br /> <br /> Literatuur:<br /> Franz Rademacher. 1933. &#039;&#039;Die deutschen Gläser des Mittelalters&#039;&#039;. Berlijn.<br /> Anna-Elisabeth Theuerkauff-Liederwald, ‘Der Römer, Studien zu einer Glasform’. &#039;&#039;Journal of Glass Studies&#039;&#039; 10, 1968, p. 114–155; &#039;&#039;JGS&#039;&#039; 11, 1969, p. 43–69.<br /> &#039;&#039;Lexikon der Kunst. Architektur, Bildende Kunst, Angewandte Kunst, Industrie formgestaltung, Kunsttheorie,&#039;&#039; Band VI, Leipzig 1994, p. 226-227 (lemma ‘Römer’).</div>

Mdevaan