https://www.etymologiewebsite.nl/mediawiki/index.php?action=history&feed=atom&title=stern 2026-04-24T14:56:38Z Bewerkingsoverzicht voor deze pagina op de wiki MediaWiki 1.31.0 https://www.etymologiewebsite.nl/mediawiki/index.php?title=stern&diff=6924&oldid=prev 2016-09-12T09:21:30Z

<p>Nieuwe pagina aangemaakt met &#039;&#039;&#039;&#039;stern&#039;&#039;&#039; zn. ‘zeezwaluw, sternida’ Nnl. &#039;&#039;starmeeutje&#039;&#039; (1714), &#039;&#039;starre&#039;&#039; (1860), &#039;&#039;sterre-meeuw&#039;&#039; (1622 [non inveni]). Dial. &#039;&#039;starreling&#039;&#039;, &#039;&#039;stikstar&#039;&#039; (Noo...&#039;</p> <p><b>Nieuwe pagina</b></p><div>&#039;&#039;&#039;stern&#039;&#039;&#039; zn. ‘zeezwaluw, sternida’<br /> Nnl. &#039;&#039;starmeeutje&#039;&#039; (1714), &#039;&#039;starre&#039;&#039; (1860), &#039;&#039;sterre-meeuw&#039;&#039; (1622 [non inveni]). Dial. &#039;&#039;starreling&#039;&#039;, &#039;&#039;stikstar&#039;&#039; (Noord-Holland), &#039;&#039;steern&#039;&#039; (Groningen). De term &#039;&#039;stern&#039;&#039; wordt pas sinds 1900 in de schrijftaal als Nederlandse benaming gebruikt. Hij is ontleend aan wetenschappelijk Latijn &#039;&#039;sterna&#039;&#039;, dat door Linnaeus in 1758 (&#039;&#039;Systema Naturae&#039;&#039;, 10e ed., p. 137) werd overgenomen uit Turner’s &#039;&#039;Avium praecipuarum historia&#039;&#039; (1544), die met &#039;&#039;sterna&#039;&#039; de Engelse dialectbenamingen &#039;&#039;stern, starn&#039;&#039; latiniseerde.<br /> Hetzelfde woord werd ook gebruikt voor ‘spreeuw’: Vroegnnl. &#039;&#039;sterre&#039;&#039;, &#039;&#039;starre&#039;&#039; ‘spreeuw’ (1599, “verouderd”), Nnl. &#039;&#039;staar&#039;&#039; (1770; ontleend aan Duits?). De verwante vormen vallen dan ook in twee betekenissen uiteen:<br /> a. ‘spreeuw’: Oudsaksisch &#039;&#039;stara&#039;&#039; f., Oudhoogduits &#039;&#039;star(o)&#039;&#039; m., Mhd. &#039;&#039;star&#039;&#039;, Mohd. &#039;&#039;Star&#039;&#039;, Oudnoors &#039;&#039;stari&#039;&#039; m., MoIJslands &#039;&#039;star(r)i&#039;&#039;, Oudengels &#039;&#039;stær&#039;&#039; m., &#039;&#039;stærn&#039;&#039;, &#039;&#039;stærlinc&#039;&#039;, MoE &#039;&#039;starling&#039;&#039;, dial. &#039;&#039;starn&#039;&#039; (Shetland), &#039;&#039;starnel&#039;&#039; (Northants.)<br /> b. ‘stern’: b1. met *st-: MoWFri. &#039;&#039;stirns, sterns&#039;&#039;, ook &#039;&#039;stjirring, stjerring, stjarring&#039;&#039;; &#039;&#039;stark&#039;&#039;; Noordfries, o.a. Sylt &#039;&#039;hudenstiar&#039;&#039;, Föhr-Amrum &#039;&#039;sternk&#039;&#039;; Oudengels &#039;&#039;stearn&#039;&#039; ‘stern’, &#039;&#039;stern&#039;&#039; ‘meeuw’, MoE dial. &#039;&#039;starn&#039;&#039; (Norfolk) ‘stern’. MoE &#039;&#039;tern&#039;&#039; ‘stern’ is ontleend aan het Oudnoors.<br /> b2. zonder *s-: Oudnoors &#039;&#039;ϸerna&#039;&#039; v., Zweeds &#039;&#039;tärna&#039;&#039; ‘stern’.<br /> <br /> De vormen met &#039;&#039;st&#039;&#039;- wijzen op Proto-Germaans *&#039;&#039;star-an&#039;&#039;- naast *&#039;&#039;starran&#039;&#039;-, die zich mogelijk beide uit een enkele stam PGm. *&#039;&#039;starō, *starraz&#039;&#039; (uit een oudere n-stam *&#039;&#039;storō&#039;&#039;, *&#039;&#039;stor-n&#039;&#039;-) hebben ontwikkeld (Kroonen 2013: 475). In het Nederlands werd &#039;&#039;e&#039;&#039; tot &#039;&#039;a&#039;&#039; voor &#039;&#039;rr&#039;&#039; en &#039;&#039;rn&#039;&#039;. De Noordgermaanse woorden zonder *s- wijzen op Indo-Europees *&#039;&#039;ter-n&#039;&#039;-.<br /> <br /> Buiten het Germaans zijn o.a. Lat. &#039;&#039;sturnus&#039;&#039; ‘spreeuw’ (uit *&#039;&#039;storno&#039;&#039;-) en Oudpruisisch &#039;&#039;starnite&#039;&#039; ‘meeuw’ (*&#039;&#039;storn&#039;&#039;-) verwant. Het element *&#039;&#039;stor&#039;&#039;- zou theoretisch het woord voor &#039;&#039;&#039;ster&#039;&#039;&#039; kunnen bevatten (zie de gespikkelde veren van de spreeuw) maar gezien de &#039;&#039;s&#039;&#039;-loze vorm *&#039;&#039;ϸern&#039;&#039;- is dat minder waarschijnlijk. Bovendien wisselen ook in Latijn &#039;&#039;turdus&#039;&#039;, Oud-Iers &#039;&#039;truit&#039;&#039;, Litouws &#039;&#039;strãzdas&#039;&#039;, Oudnoors &#039;&#039;ϸrǫstr&#039;&#039; (PGm. *&#039;&#039;ϸrastu&#039;&#039;-), Duits &#039;&#039;Drossel&#039;&#039; (PGm. *&#039;&#039;ϸrus&#039;&#039;-), alle ‘lijster’, *&#039;&#039;stor&#039;&#039;- en *&#039;&#039;tor&#039;&#039;- elkaar af. Mogelijk zijn al die vogelnamen daarom van een gemeenschappelijk(e groep) woord(en) voor ‘zangvogel’ afgeleid.--[[Gebruiker:Mdevaan|Mdevaan]] 12 sep 2016 11:21 (CEST)<br /> <br /> Lit.: De Buffon, ‘Natuurlyke historie der zee-zwaluwen’. &#039;&#039;Vaderlandsche Letteroefeningen&#039;&#039; 1787, p. 628–635.<br /> W. de Vries, ‘Etymologische Aanteekeningen.’ &#039;&#039;TNTL&#039;&#039; 40, 89–111 (1921).</div>

Mdevaan