https://www.etymologiewebsite.nl/mediawiki/index.php?action=history&feed=atom&title=tijding 2026-04-24T03:12:51Z Bewerkingsoverzicht voor deze pagina op de wiki MediaWiki 1.31.0 https://www.etymologiewebsite.nl/mediawiki/index.php?title=tijding&diff=6512&oldid=prev 2015-05-22T18:26:54Z

<p>Nieuwe pagina aangemaakt met &#039;&#039;&#039;&#039;tijding&#039;&#039;&#039; zn. ‘bericht’ Middelnederlands &#039;&#039;tīdinghe&#039;&#039; v. ‘tijding, bericht’ (1360), &#039;&#039;tidinge&#039;&#039;, &#039;&#039;tijdinc&#039;&#039; (1390–1434), Vnnl. &#039;&#039;tydinge&#039;&#039;, &#039;&#039;tidinghe...&#039;</p> <p><b>Nieuwe pagina</b></p><div>&#039;&#039;&#039;tijding&#039;&#039;&#039; zn. ‘bericht’<br /> <br /> Middelnederlands &#039;&#039;tīdinghe&#039;&#039; v. ‘tijding, bericht’ (1360), &#039;&#039;tidinge&#039;&#039;, &#039;&#039;tijdinc&#039;&#039; (1390–1434), Vnnl. &#039;&#039;tydinge&#039;&#039;, &#039;&#039;tidinghe&#039;&#039; (1517) ‘bericht, gerucht, kennis’. Tussen 1584 en 1691 komen in de schrijftaal ook vormen met wegval van intervocalische &#039;&#039;d&#039;&#039; voor: &#039;&#039;tyng&#039;&#039; (1584), &#039;&#039;tijng&#039;&#039; (1600), &#039;&#039;tingh&#039;&#039; (1628, rijmend op &#039;&#039;dingh&#039;&#039; ‘ding’), &#039;&#039;tieng&#039;&#039; (1661, Noord-Holland). De combinatie &#039;&#039;nieuwe tijding&#039;&#039; in de 17e eeuw betekent ‘gedrukt nieuwspamflet’, en komt ook als bn. voor: &#039;&#039;een nieuw-tijngkjes praet&#039;&#039; ‘praat als in een nieuwspamflet’ [1624]). Nog in het moderne Zeeuws als &#039;&#039;tiedienge&#039;&#039;, &#039;&#039;tiedige&#039;&#039;, &#039;&#039;tieng(e)&#039;&#039;, en in het 19e-eeuwse Noordhollands als &#039;&#039;tieng&#039;&#039;, &#039;&#039;tien&#039;&#039;, &#039;&#039;tientje&#039;&#039; ‘bericht’.<br /> <br /> Verwanten: Middelnederduits &#039;&#039;tīdinge&#039;&#039;, &#039;&#039;tidink&#039;&#039;, Mhd. &#039;&#039;zītunge&#039;&#039; ‘bericht’, Vnhd. &#039;&#039;Newe zeytung&#039;&#039; ‘nieuwspamflet’ (Augsburg, 1502), Mohd. &#039;&#039;Zeitung&#039;&#039; ‘krant’; Oudfries &#039;&#039;tīdinge&#039;&#039;, Oudengels &#039;&#039;tīdung&#039;&#039; v., MoE &#039;&#039;tidings&#039;&#039; ‘bericht’. Westgermaans *&#039;&#039;tīdungō&#039;&#039;- v. ’bericht’ heeft zich uit een eerdere betekenis ‘gebeurtenis’ ontwikkeld (bijv. in context ‘vertel me de gebeurtenis’ &gt; ‘vertel me het bericht’). <br /> <br /> Dat Wgm. zn. hoort bij een zwak ww. *&#039;&#039;tīdōjan&#039;&#039;- ‘gaan, gebeuren’, zoals voortgezet door Mnl. &#039;&#039;tīden&#039;&#039;, Vnnl. &#039;&#039;tijden&#039;&#039; zwak ww. ‘zich begeven naar, gaan, zijn toevlucht nemen tot, vertrouwen op’, Mnd. &#039;&#039;tīden&#039;&#039; ‘zich ergens heen begeven, ijlen, uitzien naar’, Oudfries &#039;&#039;tīdia&#039;&#039; ‘overgaan tot voltrekking van het vonnis; zich beroepen, vertrouwen op; streven naar, plannen’, Oudengels &#039;&#039;tīdan&#039;&#039; ‘overkómen, gebeuren’, Oudnoors &#039;&#039;tīða&#039;&#039; ‘verlangen naar’. De betekenissen ‘vertrouwen op’ en ‘streven naar’ berusten op ‘gaan naar’. De oudste betekenis was dus ‘gaan naar’, vanwaar ‘overkomen, gebeuren’ (vgl. voor dezelfde overgang Duits &#039;&#039;vor-gehen&#039;&#039; ‘gebeuren’ en Frans &#039;&#039;se passer&#039;&#039;). <br /> <br /> Germaanse verwanten van *&#039;&#039;tīdōjan&#039;&#039;- zijn het bn. *&#039;&#039;tīda&#039;&#039;- ‘gangbaar’ dat we in Oudnoors &#039;&#039;tíðr&#039;&#039; bn. ‘gebruikelijk; beroemd’ vinden, Modern Noors &#039;&#039;titt&#039;&#039; ‘vaak, veelvuldig’ (Bjorvand/Lindeman 2000: 935), en het zn. *&#039;&#039;tīdi&#039;&#039;- waaruit Nederlands &#039;&#039;&#039;tijd&#039;&#039;&#039; stamt. De oorspronkelijke betekenis daarvan zou dan ‘voortgaand’ geweest kunnen zijn, al bestaan er over de Indo-Europese etymologie van &#039;&#039;tijd&#039;&#039; verschillende meningen (zie het &#039;&#039;EWN&#039;&#039;).--[[Gebruiker:Mdevaan|Mdevaan]] 22 mei 2015 20:26 (CEST)<br /> <br /> Lit.: Harald Bjorvand &amp; Frederik Lindeman. 2000. &#039;&#039;Våre Arveord. Etymologisk Ordbok&#039;&#039;. Oslo: Novus.</div>

Mdevaan