https://www.etymologiewebsite.nl/mediawiki/index.php?action=history&feed=atom&title=wiedes 2026-04-24T04:36:20Z Bewerkingsoverzicht voor deze pagina op de wiki MediaWiki 1.31.0 https://www.etymologiewebsite.nl/mediawiki/index.php?title=wiedes&diff=6519&oldid=prev 2015-06-06T07:46:08Z

<p>Nieuwe pagina aangemaakt met &#039;&#039;&#039;&#039;wiedes&#039;&#039;&#039; bn. ‘vanzelfsprekend’ Nnl. &#039;&#039;wiedensche knul&#039;&#039; ‘domme vent’ (1844, Bargoens uit Holland), &#039;&#039;wiedes&#039;&#039; ‘dom, onnoozel’ (ca. 1860), ook &#039;&#039;wiedst...&#039;</p> <p><b>Nieuwe pagina</b></p><div>&#039;&#039;&#039;wiedes&#039;&#039;&#039; bn. ‘vanzelfsprekend’<br /> <br /> Nnl. &#039;&#039;wiedensche knul&#039;&#039; ‘domme vent’ (1844, Bargoens uit Holland), &#039;&#039;wiedes&#039;&#039; ‘dom, onnoozel’ (ca. 1860), ook &#039;&#039;wiedstok = witstok&#039;&#039; ‘dom, onnozel’. Noordhollands &#039;&#039;wiedes&#039;&#039; ‘slim; nijdig’ (1897), &#039;&#039;wiedus&#039;&#039; ‘onnozel’ (1920). Daarnaast &#039;&#039;wiedus&#039;&#039; (1900), &#039;&#039;wiedes&#039;&#039; (1906) ‘voor de hand liggend, begrijpelijk’, bijv. in &#039;&#039;nogal wiedes&#039;&#039; ‘dat snapt toch iedereen’. Tenslotte &#039;&#039;wieties&#039;&#039; (na 1950) ‘onnozel, simpel’.<br /> <br /> De betekenis ‘dom, onnozel’ is duidelijk ouder dan ‘voor de hand liggend’, en de laatste kan makkelijk uit de eerste worden verklaard, vooral in de combinatie &#039;&#039;dat is nogal onnozel&#039;&#039; = &#039;&#039;simpel&#039;&#039;. Het woord is afkomstig uit het Duitse Bargoens (Rotwelsch): Nieuwhoogduits &#039;&#039;witsch&#039;&#039;, &#039;&#039;wittisch&#039;&#039; ‘dom, onnozel, boers’, worden voor de 18e eeuw als Bargoens woord genoemd, daarnaast ook &#039;&#039;witstock&#039;&#039; ‘dom persoon’, dat we rond 1860 ook in het Nederlands vinden. Het ligt voor de hand om &#039;&#039;wiedensch&#039;&#039; (1844) te beschouwen als schrijfvorm voor wat als &#039;&#039;wiedes&#039;&#039; werd uitgesproken. Waarschijnlijk werd Duits &#039;&#039;wittisch&#039;&#039; als &#039;&#039;wiedisch&#039;&#039; gehoord: in veel Duitse dialecten is &#039;&#039;t(t)&#039;&#039; tussen klinkers een &#039;&#039;d&#039;&#039; geworden.<br /> <br /> Het Rotwelsche woord is met het suffix -&#039;&#039;isch&#039;&#039; afgeleid van een Nederduits (vanwege &#039;&#039;tt&#039;&#039;, niet &#039;&#039;ss&#039;&#039;) &#039;&#039;witt&#039;&#039; ‘wit’. De betekenis ‘dom, eenvoudig’ kan berusten op de connotaties ‘rein, zuiver’ of ‘leeg’ die het bn. &#039;&#039;wit&#039;&#039; ook in het Nederlands kent. De 20e-eeuwse vorm &#039;&#039;wieties&#039;&#039; is dan een hernieuwde ontlening uit het Duits. De oudere verklaring dat &#039;&#039;wiedes&#039;&#039; uit Middelnederlands &#039;&#039;ic wiete des&#039;&#039; ‘ik weet het’ zou komen kan definitief verworpen worden.--[[Gebruiker:Mdevaan|Mdevaan]] 6 jun 2015 09:46 (CEST)</div>

Mdevaan