https://www.etymologiewebsite.nl/mediawiki/index.php?action=history&feed=atom&title=wijme 2026-04-21T19:47:22Z Bewerkingsoverzicht voor deze pagina op de wiki MediaWiki 1.31.0 https://www.etymologiewebsite.nl/mediawiki/index.php?title=wijme&diff=6715&oldid=prev 2015-12-01T08:52:55Z

<p>Nieuwe pagina aangemaakt met &#039;&#039;&#039;&#039;wijme&#039;&#039;&#039; zn. ‘wilg, wilgeteen’ Misschien al Oudnederlands *&#039;&#039;wīma(n)&#039;&#039;- in &#039;&#039;Wimeuelt&#039;&#039; (1067) ‘Ghyvelde’ (Frans-Vlaanderen; daarnaast ook &#039;&#039;Gimeuelt&#039;&#039; 10...&#039;</p> <p><b>Nieuwe pagina</b></p><div>&#039;&#039;&#039;wijme&#039;&#039;&#039; zn. ‘wilg, wilgeteen’<br /> <br /> Misschien al Oudnederlands *&#039;&#039;wīma(n)&#039;&#039;- in &#039;&#039;Wimeuelt&#039;&#039; (1067) ‘Ghyvelde’ (Frans-Vlaanderen; daarnaast ook &#039;&#039;Gimeuelt&#039;&#039; 1067, &#039;&#039;Ghyvelda&#039;&#039; 1067, met Romaanse &#039;&#039;g&#039;&#039;- uit Germaanse *&#039;&#039;w&#039;&#039;-), &#039;&#039;Wimes&#039;&#039; (1105 kopie 12e eeuw) ‘Wismes’ (Frans-Vlaanderen). Middelnederlands &#039;&#039;wimen&#039;&#039; (mv.) ‘wilgentwijgen, rijshout’ (14e eeuw, Ruusbroec, &#039;&#039;Vanden gheesteliken tabernakel&#039;&#039;), &#039;&#039;wymen&#039;&#039; (1420–1435), &#039;&#039;wyme&#039;&#039; ‘latwerk, rooster’ (1477, Teuthonista), en met korte klinker &#039;&#039;wimme&#039;&#039; v. ‘latwerk’ (1460–1480); bn. &#039;&#039;wimen&#039;&#039; ‘van wilgenrijs gemaakt’ (14e eeuw). Nieuwned. &#039;&#039;wime&#039;&#039;, &#039;&#039;wijme&#039;&#039;, &#039;&#039;wyme&#039;&#039; ‘wilgeteen; traliewerk’ (1551), &#039;&#039;wijm&#039;&#039; (1573), &#039;&#039;wijmenlant&#039;&#039; (1569) ‘land begroeid met wilgen of rijshout’. Daarnaast &#039;&#039;wieme&#039;&#039; (1567) ‘rookhok, rookkamertje in een schoorsteen’, &#039;&#039;wieme&#039;&#039;, &#039;&#039;wimme&#039;&#039; (1599, Kiliaan, die dit woord Fries, Gelders en Oostnederlands noemt), &#039;&#039;wijm&#039;&#039; (1634, Baardt). De betekenis ‘rookhok’ is ontstaan uit het ‘vlechtwerk’ waaraan het vlees te roken werd gehangen.<br /> <br /> In moderne dialecten: Westvlaams &#039;&#039;wieme&#039;&#039; ‘wilgetwijg’, &#039;&#039;wumme&#039;&#039; ‘scherm van gevlochten twijgen, gebruikt door hoedemakers’, Oostvlaams, Brabants, Belgisch Limburg &#039;&#039;wijm(e)&#039;&#039; ‘twijg; vlechtwerk; knotwilg’, Tienen &#039;&#039;wémke&#039;&#039; ‘rond netwerk om taarten op te leggen, vlahor’, Haspengouw &#039;&#039;wijm&#039;&#039; ‘tuig van latten en stro dat onder een kar hangt’, Ripuarisch &#039;&#039;wiem&#039;&#039; ‘rooster, vlechtwerk’, Overijssels &#039;&#039;wieme&#039;&#039;, &#039;&#039;wimme&#039;&#039; ‘droogruimte op zolder’, Drents &#039;&#039;wiemel&#039;&#039; ‘plek aan de zolder, waar men aan een latwerk tussen de balken spek, worst en ham te drogen hing’.<br /> <br /> Verwante vormen: Middelnederduits &#039;&#039;wīme&#039;&#039; m. ‘lattenwerk om vlees te roken e.d.’, Nhd. &#039;&#039;wyme&#039;&#039; (1507), &#039;&#039;fleischwimme&#039;&#039; (1581, Keulen), &#039;&#039;weimen&#039;&#039; (1606), Mohd. &#039;&#039;Wiemen&#039;&#039; m.<br /> <br /> De woordenboeken twijfelen tussen een Germaans erfwoord en een Latijns leenwoord. Kroonen (2013: 587) reconstrueert PGm. *&#039;&#039;wīman&#039;&#039;- m. ‘twijg, rijshout’, afgeleid van het PIE ww. *&#039;&#039;weh1-i&#039;&#039;- ‘draaien, winden’ (Latijn &#039;&#039;viēre&#039;&#039; ‘weven’, Litouws &#039;&#039;výti&#039;&#039; ‘winden’). Het Germaanse woord zou dan dezelfde PIE stam *&#039;&#039;weh1i-mn&#039;&#039;- voortzetten als Latijn &#039;&#039;vīmen&#039;&#039;, -&#039;&#039;inis&#039;&#039; ‘vlechtwerk; wilgenhout, wilgeteen’. Dat was ook de oplossing van van Wijk 1911. Weliswaar komt het ww. niet in het Germaans voor, maar wel de afleiding *&#039;&#039;wajju&#039;&#039;- ‘muur’ (Gotisch &#039;&#039;waddjus&#039;&#039;) die op een ‘gevlochten muur’ wijst.<br /> <br /> Omdat *&#039;&#039;wīman&#039;&#039;- alleen in het Nederlands en Nederduits voorkomt ziet Frings 1932 het voor een Latijns leenwoord in het Westgermaans aan. De vorm biedt daartegen geen enkel bezwaar. Het onzijdige &#039;&#039;vīmen&#039;&#039; werd in een deel van het Romaans als *&#039;&#039;vīme&#039;&#039; voortgezet (bijv. Middelfrans &#039;&#039;vins&#039;&#039; nom.sg. ‘twijg’, Oudprovençaals &#039;&#039;vim&#039;&#039;), in een ander deel als *&#039;&#039;vīmene&#039;&#039; (Middelfrans &#039;&#039;visme&#039;&#039;, &#039;&#039;visme&#039;&#039;, Oudspaans &#039;&#039;vimbre&#039;&#039;, MoSp. &#039;&#039;mimbre&#039;&#039; ‘(wilgen)twijg’). Door het &#039;&#039;n&#039;&#039;-suffix kan het woord in het Germaans als &#039;&#039;n&#039;&#039;-stam zijn ingelijfd. Aangezien bovendien de betekenis van het Germaanse woord exact dezelfde is als die van het Latijnse, verdient de Latijnse etymologie bij deze stand van zaken (vorm, betekenis, verspreiding) de voorkeur.--[[Gebruiker:Mdevaan|Mdevaan]] 1 dec 2015 09:52 (CET)<br /> <br /> Literatuur:<br /> N. van Wijk. 1911. Een oud dialektwoord (&#039;&#039;wieme&#039;&#039;, &#039;&#039;wîme&#039;&#039;). &#039;&#039;TNTL&#039;&#039; 30, 115-117.<br /> Th. Frings. 1932. &#039;&#039;Germania Romana&#039;&#039;, p. 182.<br /> W. von Wartburg, &#039;&#039;Französisches Etymologisches Wörterbuch&#039;&#039;, deel 14, 459-461.</div>

Mdevaan