kies2

kies 2 bn. ‘fijngevoelig’

Als het grondwoord werkelijk pgm. *kausi- ware, dan zouden we in (gewestelijk) Engels i.p.v. chice eerder de –niet overgeleverde– vorm **cheece verwachten, zoals uit pgm. *naudi- ‘nood’ en *lausjan- ‘lozen’ nu ne. need en gewestelijk/verouderd ne. leese.

Vandaar en gezien de klankkleur van Westvlaams kijzig (d.w.z. kīzig) en de betekenissen ‘walgelijk, vies’, ‘afzichtelijk, afstotend’ en ‘griezelig, eng’ alsook de neiging van jonge kinderen om het hoofd af te wenden bij ongewenst voedsel, is het beter om uit te gaan van een grondwoord in de vorm van pgm. *kīsa- ‘afkerig, zich afwendend’, van de wortel pie. *geis- (of *ǵeis-) ‘zich keren, zich wenden’ (LIV² 184). Deze ligt ook ten grondslag aan nnl. keren < pgm. *kaizwjan- en gewestelijk nno. keis ‘wending’ < pgm. *kaisa- (Kroonen, 2013).

Het uitblijven van de vertweeklanking van -ī- tot -ij- in het algemeen Nederlands en de verdere ontwikkeling van de betekenis zal evenwel door verhaspeling met het onverwante kiezen komen.

[O.E.C. van Renswoude]